အစပြုသူများအတွက် မြန်မာသဒ္ဒါဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

ဥရောပဘာသာတစ်ခုကိုပြောတတ်လျှင် ထိုအတွေ့အကြုံကိုခဏဘေးထားပါ: မြန်မာသည်သဒ္ဒါနေရာဟောင်းများတွင်စကားလုံးအသစ်ထည့်ရုံဖြင့်သင်နိုင်သောဘာသာမဟုတ်ပါ။ ကြိယာconjugation၊ နာမ်အများကိန်း၊ သဒ္ဒါလိင်၊ article မရှိပါ — ဥရောပသဒ္ဒါ၏အပိုင်းကြီးကိုတိတ်တဆိတ်စီမံသောအမျိုးအစားများကဤနေရာတွင်မရှိပါ။ ၎င်းအစားနာမ်နောက်နှင့်ဝါကျအဆုံးတွင်ကပ်သောပစ္စည်းငယ်များနှင့် ကြိုတင်စီစဉ်ရသောတင်းကျပ်သောကြိယာအဆုံးအစီအစဉ်ရှိသည်။ ကတ္တား၊ ကံ၊ အခြားအရာအားလုံး၊ နောက်ဆုံးကြိယာဟူသောပုံသဏ္ဌာန်ကိုပစ္စည်းများကလမ်းတစ်လျှောက်အမည်တပ်ပေးသည်ဟုအဆင်ပြေစွာခံယူနိုင်ခြင်းကအကြီးဆုံးပြောင်းလဲမှုဖြစ်သည်။

မစခင်ပုံကြီးတစ်ခုလုံးကိုရိုးရိုးသားသားပြောရလျှင်: မြန်မာသည်စာရေးစနစ်အသစ်၊ တကယ့်အသံနေကွာခြားချက်၊ အင်္ဂလိပ်တွင်မည်သည့်နေရာ၌မှမထားသောနေရာ၌ကြိယာထားသည့်အစီအစဉ်၊ ထို့အပြင်တရားဝင်စာရေးနှင့်နေ့စဉ်စကားပြောတွင်အခြေခံတာဝန်များအတွက်ပစ္စည်းမတူသည့်သဒ္ဒါနှစ်ခုကိုသင်ရန်လိုသည်။ ဒါကတပြိုင်နက်အခက်အခဲအစစ်ဖြစ်သော်လည်း “ခက်” ဆိုသည်မှာသီးခြားစနစ်များထပ်ထားခြင်းသာဖြစ်ပြီး မထိုးဖောက်နိုင်ဟုမဆိုလိုပါ — တစ်ခုစီကိုသီးခြားယူလျှင်သင်နိုင်ပြီး ဤလမ်းညွှန်ကတစ်ခါတည်းအားလုံးမစုပ်ယူရအောင်အစီအစဉ်ချပေးသည်။

ပစ္စည်းစနစ်နားလည်သွားလျှင်မြန်မာသဒ္ဒါအများစုသည်အသုံးဝင်သောနည်းဖြင့်စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်လာသည်။ သွား (thwà — go) သည်အမြဲသွားပဲဖြစ်သည် — ပုံမှန်မဟုတ်သောအတိတ်၊ subjunctive၊ ကတ္တားပုဂ္ဂိုလ်/အရေအတွက်နှင့်ကိုက်ညီမှုမရှိပါ။ ဥရောပဘာသာကconjugation ဇယားများတစ်လျှောက်ဖြန့်ထားသည့်သဒ္ဒါအလုပ်ကိုမြန်မာကခန့်မှန်းနိုင်သောအစီအစဉ်ဖြင့်ကပ်နိုင်သည့်ပစ္စည်းအစုငယ်ထဲသို့စုစည်းထားပြီး၊ ထိုအစီအစဉ်သိလျှင်မှန်သောဝါကျဖွဲ့ခြင်းကဖိအားအောက်တွင်ဇယားပြန်မှတ်ခြင်းထက်သိပြီးသားအစိတ်အပိုင်းများတပ်ဆင်ခြင်းနှင့်ပိုတူသည်။

မြန်မာကိုတစ်ပုံစံတည်းရည်မှန်းချက်ဟုဤလမ်းညွှန်မယူသည်ကိုလည်းရှင်းလင်းပြောသင့်သည်။ စာပေနှင့်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမြန်မာကိုအသံနေကွာခြားမှုသာမဟုတ်ဘဲတကယ်ကွဲသည့်သဒ္ဒါအဖြစ်မှတ်သားပြီး၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့်ရခိုင်ပြည်နယ်ဒေသစကားကွာခြားမှုကိုအရေးကြီးသည့်နေရာတွင်အမည်တပ်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်အခြားဘာသာ ၁၀၀ ကျော်ရှိပြီး မြန်မာပြောသူများစွာအတွက်မြန်မာသည်မိခင်ဘာသာနှင့်အတူသင်ယူထားသောဒုတိယဘာသာလည်းဖြစ်သည်; “မိခင်ဘာသာပြောသူ” ခံယူချက်တစ်ခုတည်းကတစ်နိုင်ငံလုံးကိုပြောသည်ဟုမယူမီဤအချက်ကိုသတိရသင့်သည်။

စာလုံး

မြန်မာစာလုံးက alphabet လား? Abugida ရှင်းလင်းချက်

မြန်မာစာသည် abugida ဖြစ်ပြီးalphabet မဟုတ်ပါ; ဤအချက်ကသင်ယူသောစာလုံးတိုင်းကိုစဉ်းစားပုံပြောင်းစေသည်။ Latin alphabet တွင်သရမထည့်မချင်းဗျည်းစာလုံး၌သရအသံမရှိ — “k” သည်syllable မဟုတ်ပါ။ Abugida တွင်ဗျည်းတိုင်း၌ inherent vowel ဟုခေါ်သောတပ်ပြီးသားသရရှိသောကြောင့် က သက်သက်က ka ဟုအသံထွက်နိုင်သောsyllable ပြည့်စုံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မူလ “a” မဟုတ်သောသရလိုသည့်အခါ သို့မဟုတ်syllable ပိတ်ရန်သရကိုပယ်ဖျက်လိုသည့်အခါသာထပ်ထည့်ရသည်။ ထိုစနစ်သည်ထိုင်း၊ ဟိန္ဒီ၊ တိဘက်စာနှင့်အခြေခံသဘောတရားတူပြီး၊ ဗျည်းသင်္ကေတတစ်ခုစီသည်အသံတစ်သံမဟုတ်ဘဲsyllable တစ်ခု၏အစဖြစ်သောကြောင့်မြန်မာစာမျက်နှာတစ်ခုကအင်္ဂလိပ်ထက်စာလုံးတစ်လုံးလျှင်အလုပ်ပိုလုပ်သည်။

ဗျည်းစာလုံး ၃၃ လုံး

ရိုးရာမြန်မာစာတွင်မူလ “a” သရပါသောဗျည်း ၃၃ လုံးရှိသည်။ Brahmi မျိုးဆက်စာများ၏နည်းတူ အသံထွက်ရာပါးစပ်နေရာအလိုက်လေးလုံး/ငါးလုံးတန်းများဖြင့်သင်ကြားကြသည်။

Retroflex နှင့်dental တန်းနှစ်ခုတွင်အနီးစပ်ဆုံးအသံတူသည်ကိုသတိပြုပါ။ ၎င်းသည်ပါဠိနှင့်သင်္သကရိုက်စာလုံးပေါင်း၏အမွေဖြစ်သည်။ ထိုဘာသာများတွင်ကွာသောretroflex/dental ဗျည်းများကိုပါဠိချေးစကားမှန်စွာရေးရန်စာလုံးအစုယူသုံးခဲ့သော်လည်း ခေတ်သစ်စကားပြောမြန်မာတွင်ကွာခြားမှုကပေါင်းသွားသဖြင့် ဋ နှင့် တ သည်ယနေ့အသံတူသည်။ စာလုံးပေါင်းသည်စကားပြောကရိုးရှင်းသွားပြီးသောသမိုင်းကိုထိန်းသိမ်းထားလေ့ရှိသဖြင့်အသံထွက်နှင့်ယှဉ်လျှင်ပိုလျှံသလိုမြင်ရသည်။

စာလုံးများဘာကြောင့်လုံးဝန်းသလဲ: ပေရွက်ပေါ်ရေးခြင်း

မြန်မာစာ၏လုံးဝန်းစက်ဝိုင်းဆန်သောပုံသဏ္ဌာန်အတွက်ပုံမှန်ရှင်းပြချက်ကအလှအပမဟုတ်ဘဲလက်တွေ့ဖြစ်သည်: ရာစုနှစ်များစွာခြောက်သွေ့သောပေရွက်ပေါ်stylus ဖြင့်ရေးခဲ့ရာ ပေရွက်အမျှင်တစ်လျှောက်မျဉ်းတန်းခြစ်လျှင်ကွဲနိုင်သော်လည်းကွေးမျဉ်းကမကွဲစေပါ။ ထို့ကြောင့်စာလုံးများလုံးဝန်းလာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ပေရွက်ရေးမပျံ့နှံ့မီMon-ပြင်ဆင်ထားသောBrahmi မျိုးဆက်စာတွင်လုံးဝန်းသဘောရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့်ဤအဆိုကိုအပြီးသတ်အမှန်ထက်စံရှင်းပြချက်အဖြစ်ယူသင့်သော်လည်း နောက်ပိုင်းဖွံ့ဖြိုးမှုကိုပုံသွင်းသောလက်တွေ့ဖိအားအစစ်ကိုဖမ်းမိထားသည်။

သရသင်္ကေတများ: ဗျည်းပတ်လည်ကပ်ခြင်း

မူလ “a” မဟုတ်သောသရရေးရန်ဗျည်းသို့သရသင်္ကေတကပ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်စာလုံးများလိုဘယ်မှညာတစ်တန်းတည်းမဟုတ်ဘဲ အပေါ်၊ အောက်၊ ရှေ့၊ နောက်တွင်ကပ်နိုင်သည် — သရတစ်သံအတွက်နေရာတစ်ခုထက်ပိုနိုင်သည်။

ေ ကိုဒုတိယကြည့်သင့်သည်: ပြင်ဆင်သည့်ဗျည်း၏ ဘယ်ဘက်တွင်ရေးသော်လည်းဗျည်းအသံနောက်တွင်အသံထွက်သည်။ ထို့ကြောင့်မျက်စိဖြင့်ညာသို့ဖတ်ပြီးမှမှန်သောစကားပြောအစီအစဉ်သို့စိတ်ဖြင့်ပြန်စီရတတ်သည်။

စာလုံး၊ ဆက်လက်

Medial သင်္ကေတများ၊ ဆင့်ဗျည်းများနှင့်အသတ်

သရသင်္ကေတများအပြင်မြန်မာစာကိုမှန်ကန်စွာဖတ်/အသံထွက်ရန်အရေးကြီးသောအပိုင်းသုံးခုရှိသည်: အခြေဗျည်းအသံထွက်ပြောင်းသည့်medial ဗျည်းသင်္ကေတများ၊ ဗျည်းအသံနှစ်သံကိုsyllable block တစ်ခုထဲသို့ထည့်သည့်ဗျည်းဆင့်ခြင်း၊ inherent vowel ကိုလုံးဝပယ်ဖျက်သောအသတ်။

Medial သင်္ကေတလေးခု

Medial သည်အခြေဗျည်းသို့တိုက်ရိုက်ကပ်ကာဗျည်းနှင့်သရကြားတွင် y, w, h ဆန်သောglide အသံထည့်ပြီးsyllable တစ်ခုလုံးအသံထွက်ပြောင်းစေသည့်သင်္ကေတငယ်ဖြစ်သည်။ လေးခုရှိပြီးတစ်ခုစီတွင်ရိုးရာအမည်ရှိသည်။

Ya pin/ya yit အတွဲကိုအစောပိုင်းသိထားသင့်သည်: သမိုင်းအသံထွက်နှင့်ဒေသ/အသက်ကြီးသူစကားအချို့တွင်အသံကွဲသော်လည်း Standard (ရန်ကုန်) စကားတွင်စကားလုံးအများစုအတွက်အသံတူသည်။ ကျောင်း (kyaung: — school) သည်ya pin၊ ကြောင် (kyaung — cat) သည်ya yit ဖြင့်ရေးပြီး၊ ယနေ့ပြောသူအများစုသည်glide တူစွာအသံထွက်ကာအသံနေ/သရအလျားကအဓိကခွဲပေးသည်။ စာလုံးပေါင်းသည်အသံထွက်ကပေါင်းသွားသောသမိုင်းကွာခြားချက်ကိုထိန်းထားတတ်သဖြင့် ကြားရုံဖြင့်စာလုံးပေါင်းကိုအမြဲမခန့်မှန်းနိုင်ပါ။

ဆင့်ဗျည်းများ

မြန်မာသည်ပါဠိ/သင်္သကရိုက်ချေးစကားများမှဆက်ခံသောဗျည်းတွဲများ သို့မဟုတ်မိခင်ဘာသာပေါင်းစပ်မှုအနည်းငယ်ကိုရေးရန်syllable block တစ်ခုအတွင်းဗျည်းများကိုဒေါင်လိုက်ဆင့်သည်။ ဆင့်ဗျည်းသည်အဓိကဗျည်းအောက်ကsubscript ပုံစံငယ်ဖြစ်ပြီး တစ်ခုလုံးကိုဗျည်းတွဲ သို့မဟုတ်ချေးစကားများတွင်syllable နယ်နိမိတ်ကျော်သောဗျည်းနှစ်လုံးအဖြစ်ဖတ်ရသည်။ Subscript ပုံစံတစ်ခုစီသည်စာလုံးအပြည့်ပုံစံနှင့်အမြဲမတူသဖြင့်ရှုပ်ထွေးသောblock ကိုဖတ်နိုင်ရန်လိုအပ်သည့်အဆင့်မြင့်ဖတ်ကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

အသတ်: killer stroke

ပါဠိမှဆင်းသက်လာပြီး “မရှိ” ဟုအကြမ်းဖျင်းဆိုသောasat ဟုခေါ်သည့် ် သင်္ကေတသည်ဗျည်းအပေါ်တွင်နေကာinherent vowel ကိုလုံးဝပယ်ဖျက်သည်။ ထို့ကြောင့်သရဆုံးopen syllable ကိုဗျည်းအသံ၊ များသောအားဖြင့်stop ဖြင့်ဆုံးသောclosed syllable အဖြစ်ပြောင်းသည်။ အင်္ဂလိပ်သင်ပစ္စည်းများတွင်အလိုအလျောက်ရှိမည့်သရကို “သတ်” သောကြောင့် “killer stroke” ဟုတစ်ခါတစ်ရံခေါ်သည်။ အသတ်ကအသံနေအပိုင်းတွင်ဖော်ပြမည့်checked/stopped tone ကိုဖြစ်စေသည်: စက် (set — machine) တွင် က နောက်သရကိုပယ်ဖျက်သဖြင့်open vowel ဖြင့်မဆွဲဘဲstop ပေါ်တွင်ရုတ်တရက်ဆုံးသည်။ Abugida ၏မူလယူဆချက်မှာဗျည်းတိုင်းနောက်သရလိုက်သည်ဖြစ်သောကြောင့်အသတ်မရှိလျှင်နေ့စဉ်closed syllable အများအပြားရေးမရပါ။

ဖတ်ခြင်းနှင့်ပုဒ်ဖြတ်

စကားလုံးများကြားနေရာမခြားခြင်း၊ ပုဒ်မသင်္ကေတနှင့်ဂဏန်းများ

မြန်မာစာအစစ်ကိုပထမဆုံးမြင်သောသင်ယူသူတိုင်းနီးပါးအံ့သြစေသည့်အချက်မှာ: မြန်မာစာသည်စကားလုံးတစ်လုံးချင်းကြားတွင်space မထားပါ။ Space သည်စကားလုံးနယ်နိမိတ်မဟုတ်ဘဲစကားစု/ဝါကျခွဲနယ်နိမိတ်ကိုပြသည်။ ထို့ကြောင့်ဝါကျခွဲတစ်ခုလုံးကမပြတ်သောsyllable block ကွင်းဆက်လိုမြင်ရပြီး သဘာဝခဏရပ် သို့မဟုတ်သဒ္ဒါဖြတ်တောက်မှုရှိရာတွင်သာspace သို့မဟုတ်ပုဒ်ဖြတ်ပေါ်သည်။ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ ဂျပန်တို့နှင့်အခြေခံပုံစံတူပြီး၊ syllable တစ်ခုစီမှန်စွာအသံထွက်နိုင်ရုံဖြင့်စကားလုံးနယ်နိမိတ်ကိုမသိနိုင်ပါ — ဝေါဟာရနှင့်သဒ္ဒါပုံစံသိမှုလိုသည်။

ပုဒ်ဖြတ်နှစ်မျိုး

အင်္ဂလိပ်ကဝါကျအတွင်းယုတ္တိအလိုက်ကော်မာနှင့်period များသုံးသော်လည်း ရိုးရာမြန်မာပုဒ်ဖြတ်ကသင်္ကေတနှစ်ခုအပေါ်အခြေခံ၍နည်းပါးသည်:

ခေတ်သစ်၊ အထူးသဖြင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးရေးသားမှုတွင်မေးခွန်းသင်္ကေတ၊ အာမေဍိတ်နှင့်Latin comma များကိုလည်းပိုသုံးလာသော်လည်း ရိုးရာတစ်လုံး/နှစ်လုံးပုဒ်မသည်တရားဝင်စာ၊ စာအုပ်နှင့်ထုတ်ဝေစာအများစုတွင်မူလဖြစ်ပြီး မြန်မာစာအစစ်တွင်အမြဲတွေ့ရမည်။

ဂဏန်းများ

မြန်မာတွင်တရားဝင်စာတမ်း၊ ငွေကြေးနှင့်ရိုးရာပုံနှိပ်ပစ္စည်းများတွင်သုံးသောကိုယ်ပိုင်ဂဏန်းစာလုံးရှိသော်လည်း ဖုန်းနံပါတ်၊ ဆိုင်ဈေးနှင့်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးရေးသားမှုတွင်Arabic numeral (0–9) များလည်းအလွန်အသုံးများသည်။

၎င်းတို့ကိုဈေးတံဆိပ်၊ တရားဝင်စာတမ်း၊ ဘတ်စ်/ရထားအချိန်ဇယားနှင့်စာမျက်နှာနံပါတ်တွင်တွေ့ရသောကြောင့်အစောပိုင်းမြင်တာနဲ့သိအောင်လုပ်သင့်သည်; Arabic ဂဏန်းနှင့်ပုံစံကွာလွန်းသဖြင့်မလေ့လာထားလျှင်ရိုးရိုးဈေးတစ်ခုဖတ်ရာတွင်ပင်တကယ်ပိတ်မိနိုင်သည်။

လက်တွေ့စာလုံးကျွမ်းကျင်မှု

မြန်မာစာကိုဘယ်လိုရိုက်ပြီးရှာမလဲ? Unicode နှင့် Zawgyi

ဤသည်မှာသမိုင်းမှတ်စုမဟုတ်ဘဲအွန်လိုင်းမြန်မာစာအစစ်ကိုရိုက်၊ ရှာ သို့မဟုတ်copy-paste စလုပ်သည်နှင့်သင်ယူသူတွေ့ရသောလက်တွေ့ပြဿနာဖြစ်သည်။ နှစ်များစွာမြန်မာကွန်ပျူတာပတ်ဝန်းကျင်သည်Zawgyi ဟုခေါ်သောfont/keyboard စနစ်ကိုအဓိကသုံးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည်စံUnicode encoding မဟုတ်ဘဲ အခြားစာလုံးများအတွက်သတ်မှတ်ထားသောUnicode code point များကိုပြန်သုံးခဲ့သည်; ရေးသူ/ဖတ်သူနှစ်ဦးလုံးတွင်တူညီသောnon-standard font ရှိမှသာမှန်ကန်စွာပေါ်သည်။ Unicode ကမူမြန်မာစာအတွက်ကိုယ်ပိုင်code point range သတ်မှတ်ထားသောနိုင်ငံတကာစံဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်OS၊ browser၊ ဖုန်းများကမူလမျှော်လင့်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။

သင်ယူသူအတွက်ကွဲမှုဘာကြောင့်အရေးကြီးသလဲ

၂၀၁၉ အောက်တိုဘာအကူးအပြောင်းကို“U-Day” ဟုကျယ်ပြန့်စွာခေါ်ပြီးနောက် Zawgyi မှUnicode သို့ပြောင်းရန်နည်းပညာplatform၊ telecom operator နှင့်အစိုးရကညှိနှိုင်းတွန်းအားပေးခဲ့သည်။ စနစ်ကွဲမှုကြောင့်နှစ်ယောက်တူသလိုမြင်ရသည့်စာကိုတစ်ယောက်စီစက်တွင်ပျက်စာလုံးမြင်ရသောinteroperability ပြဿနာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်Unicode သုံးစွဲမှုအလွန်တိုးသော်လည်းချက်ချင်းအပြည့်မပြောင်းခဲ့သဖြင့် မသိသော/အဟောင်းရင်းမြစ်မှကူးထားသောစာကမဆက်စပ်သင်္ကေတအစုလိုဖြစ်လျှင်app display bug မဟုတ်ဘဲဤပြဿနာဖြစ်နိုင်သည်။

သင်ယူသူအတွက်လက်တွေ့အကြံပြုချက်

• Zawgyi အဟောင်းအကြောင်းအရာဖတ်ရန်အထူးမလိုလျှင်သီးခြားZawgyi app ဒေါင်းမည့်အစား လက်ရှိOS ပါUnicode မြန်မာkeyboard ကိုဖွင့်ပါ။
• ကူးထားသောမြန်မာစာကပုံမှန်ဆက်နေသောစာမဟုတ်ဘဲပြန့်နေသောသင်္ကေတများလိုမြင်လျှင်ကိုယ်မှားသည်ဟုမယူမီencoding မကိုက်မှုသံသယထားပါ။
• အဘိဓာန်နှင့်ရှာဖွေကိရိယာများကUnicode input မျှော်လင့်တတ်သည်; မှန်သိသောစကားလုံးကိုမတွေ့ရခြင်း၏မမြင်ရသောအကြောင်းရင်းမှာencoding မှားခြင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။
• QWERTY keyboard တွင်မြန်မာရိုက်ခြင်းသည်Latin key တစ်လုံးစီကိုမြန်မာစာလုံး/သင်္ကေတတစ်ခုသို့map လုပ်သောlayout ကိုသုံးသဖြင့် layout သင်ခြင်းသည်စာလုံးသင်ခြင်းမှသီးခြားကျွမ်းကျင်မှုငယ်ဖြစ်သည်။
• အသုံးဝင်သောwebsite၊ အဘိဓာန်entry သို့wordlist ကိုတွေ့လျှင်encoding တစ်ကြိမ်စစ်ပြီးမှတ်ထားပါ။
• Unicode အတွင်းတွင်ပင်font ကွာနိုင်သည်: အချို့font များကဆင့်ဗျည်း/medial ပေါင်းစပ်မှုကိုပိုရှင်းစွာပြသသောကြောင့်စာလုံးပေါင်းစပ်မှုထူးဆန်းလျှင်စာမှားသည်ဟုမယူမီUnicode font တစ်ခုကိုစမ်းပါ။

Romanization

ဤလမ်းညွှန်ကမြန်မာအတွက်ဘယ် romanization စနစ်သုံးသလဲ?

မြန်မာromanization သည်တကယ်မတည်ငြိမ်သောနယ်ပယ်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွေ့ရမည့်ရင်းမြစ်များကတစ်ခုနှင့်တစ်ခုမကိုက်နိုင်ပြီး၊ ထိုမကိုက်ညီမှုကတစ်ခုမှားနေသည်ဟုမဆိုလိုသောကြောင့် ဤလမ်းညွှန်တွင်romanized မြန်မာမသုံးမီပုံကြီးကိုရိုးရိုးသားသားသိသင့်သည်။

ဤလမ်းညွှန်သည်အထက်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးအမျိုးအစားနှင့်သဘောတူသောရိုးရှင်းအသံထွက်romanization ကိုတတ်နိုင်သမျှတစ်သမတ်တည်းသုံးသည်: ဗျည်းကိုအင်္ဂလိပ်နှင့်အကြမ်းဖျင်းတူ၊ သရကိုစပိန်/အီတလီနှင့်အကြမ်းဖျင်းတူရေးပြီး၊ အသံနေအပိုင်းတွင်သာ à (low), á (high), a̰ (creaky), aʔ (checked) diacritic ဖြင့်မှတ်သားသည်။ အခြားနေရာတွင်စာလုံးပေါင်းအထောက်အထားကောင်းလျှင်မြန်မာစာလုံး၊ ရိုးရိုးromanization နှင့်အင်္ဂလိပ်gloss ကိုပေးသည်။ ဒါကမေ့လျော့မှုမဟုတ်ဘဲရည်ရွယ်ချက်ရှိသောရွေးချယ်မှုဖြစ်သည်: သဒ္ဒါအချက်များစွာတစ်လျှောက်စကားလုံးတိုင်းတွင်တိကျအသံနေမှတ်တပ်ခြင်းကအကျိုးထက်အမှားငယ်အန္တရာယ်ပိုများပြီး၊ အသံနေသည်ပုံနှိပ်စာကညွှန်ပြရုံသာနိုင်သောစကားပြောလက္ခဏာဖြစ်သည်။ အသံနှင့်မိခင်ဘာသာနားကဤစနစ်အပါအဝင်romanization တိုင်းထက်တကယ့်အာဏာရှိသည်။

နေရာအမည်များသည်ဤစနစ်များကိုတစ်သမတ်တည်းမလိုက်ပါ

Myanmar နေရာအမည်အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်း — Yangon, Mandalay, Bagan, Inle, Irrawaddy — သည်MLC သို့မဟုတ်Okell မဟုတ်ဘဲကိုလိုနီခေတ်အသံပြောင်းခြင်း၊ မြေပုံရေးထုံးနှင့်သမိုင်းအလေ့အထမှအများအားဖြင့်တည်လာသည်။ ထို့ကြောင့်Yangon သည်စနစ်တစ်ခုခု၏သာမန်စည်းမျဉ်းအလိုက်ခန့်မှန်းသည့်ပုံစံမဟုတ်ဘဲ၊ Rangoon၊ Burma ကဲ့သို့ဟောင်းသောအစားထိုးပုံစံများကိုစာအုပ်ဟောင်း၊ သတင်းstyle guide နှင့်diaspora community အချို့တွင်တွေ့နိုင်သည်။ ဟောင်း/သစ်အင်္ဂလိပ်အမည်နှစ်မျိုးလုံးအသုံးရှိနေပြီးတစ်ခုမျှရိုးရိုး “မှား” မဟုတ်ပါ။

အသံနှင့်အသံနေများ

မြန်မာအသံနေလေးမျိုးကဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

မြန်မာသည်tonal language ဖြစ်သည်: syllable တစ်ခုကိုပြောသည့်pitch contour နှင့်voice quality သည်အလှဆင်မှုမဟုတ်ဘဲသရ/ဗျည်းနည်းတူစကားလုံး၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ “မှားသော” tone ဖြင့်ပြောလျှင်အင်္ဂလိပ်accented vowel ကဲ့သို့တစ်လုံးတည်းကိုမပြတ်သားစွာပြောခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ဝါကျနှင့်မကိုက်သောအခြားမဆက်စပ်စကားလုံးကိုမှန်ကန်စွာထုတ်ပြောမိနိုင်သည်။ အသံနေများကိုlow, high, creaky, checked ဟုရိုးရာခေါ်သည်။

Checked tone သည်အထက်စာလုံးစနစ်မှတိုက်ရိုက်လာသည်: အသတ် သို့မဟုတ်ရေးထားသောstop-consonant final ဖြင့်ပိတ်သောsyllable တိုင်းသည်အလိုအလျောက်checked ဖြစ်သည် — ၎င်း၏တိုမှုနှင့်ရုတ်တရက်ဆုံးမှုကရွေးချယ်နိုင်သောစတိုင်မဟုတ်ဘဲclosed syllable ၏မြန်မာအသံဖြစ်သည်။ Low, high, creaky ကopen syllable (သရ သို့မဟုတ်နှာသံဖြင့်ဆုံး) တွင်လာပြီး၊ ထိုသုံးခုကsyllable ပုံစံမဟုတ်ဘဲpitch/voice quality ဖြင့်ကွဲသည်။

လက်တွေ့ဥပမာ: syllable တစ်ခု၊ တကယ့်စကားလုံးများစွာ

အသံနေအရေးကြီးပုံကိုနားလည်ရန်တူသောsyllable ပုံစံကအသံနေအလိုက်မဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ်ယူနိုင်သည်ကိုကြည့်ပါ။ မ (ma) နှင့်ရှည် “a” သရဖြင့်ရေးသော မာ သည်high tone (má) ဖြင့်အသံထွက်နိုင်ပြီးအသုံးများသောစကားလုံးများတွင်ပါသည်; အခြားtone တွင်အခြားစကားလုံးဖြစ်နိုင်သည်။ ဖန်တီးထားသောminimal quadruple အစားအသံနေလေးမျိုးကိုရှင်းစွာပြသောတကယ့်စကားလုံးများကိုကြည့်ပါ: သွား (thwà — go) သည်low tone; ချစ် (chit — love) သည်နောက်ဆုံးဗျည်းဖြင့်ပိတ်သောchecked/stopped syllable; နှစ် (hnac — number “two”) လည်းchecked ဖြစ်သည်။ အသံနေ သို့မဟုတ်syllable ပုံစံပြောင်းလျှင်အဓိပ္ပာယ်မရှိခြင်း သို့မဟုတ်အခြားစကားလုံးဖြစ်ခြင်းကနေ့စဉ်စကားတွင်tone ၏တကယ့်အလေးချိန်ဖြစ်သည်။

အသံနေကသီးခြားလေ့ကျင့်မှုလိုခြင်းနှင့်၎င်းပုံမှန်ဖြစ်ခြင်း

အချိန်ကြာသင်ပြီးနောက်မြန်သောစကားတွင်creaky နှင့်high tone ကိုယုံကြည်စွာမခွဲနိုင်သေးလျှင် “နားမကောင်း” လို့မဆိုလိုပါ။ မိခင်ဘာသာကမသတိပြုရန်မလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သောphonemic contrast ကိုသင်ယူခြင်း၏ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည် — အင်္ဂလိပ်သည်pitch ကိုစိတ်ခံစားမှု/ဝါကျအလေးပေးမှုအတွက်သုံးသော်လည်းစကားလုံးခွဲရန်မသုံးသောကြောင့် သင့်ဦးနှောက်ကအဟောင်းအမျိုးအစားကိုပြန်သုံးမဟုတ်ဘဲအသစ်တည်ဆောက်ရသည်။ မှန်သိသောaudio နှင့်minimal-pair နားထောင်လေ့ကျင့်ခန်းကရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်သင့်သည်၊ passive exposure တစ်ခုတည်းကဝေါဟာရ/စကားလုံးအစီအစဉ်လောက်tone ကိုမလေ့ကျင့်ပေးတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဒါကြောင့်ဤလမ်းညွှန်နှင့်မြန်မာသင်တန်းအများစုကtone ကိုနောက်မှလုပ်မည့်အရာမယူဘဲအစကတည်းကရေးသားပစ္စည်းနှင့်audio တွဲပေးသည်; အစတွင်မှားသင်ထားသောtone သည်မှန်ကန်စွာသင်ထားသောtone ထက်ပြန်ဖျက်ရတကယ်ခက်သည်။

အသံများ၊ ဆက်လက်

လေသံထွက်မှု၊ voicing sandhi၊ နှာသံနောက်ဆုံးနှင့်လျှော့ထားသောschwa

အသံနေအပြင်ချိတ်ဆက်စကားတွင်မြန်မာအမှန်တကယ်အသံထွက်ပုံကိုပုံသွင်းသောဗျည်း/သရအဆင့်လက္ခဏာများစွာရှိပြီး အများစု၌အင်္ဂလိပ်နှင့်နီးစပ်သောညီမျှမှုမရှိသောကြောင့် မတော်တဆသင်လာမည်ဟုမမျှော်လင့်ဘဲတိုက်ရိုက်သိထားသင့်သည်။

လေသံထွက်နှင့်မထွက်သောဗျည်းအတွဲများ

မြန်မာဗျည်းများတွင်အသံထွက်ရာနေရာတူသော်လည်းနောက်မှလေငယ်တစ်ချက်ထွက်/မထွက်ကွဲသောအတွဲများရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်တွင် pin ရှိ “p” ကလေထွက်ပြီး spin ရှိ “p” ကမထွက်သော်လည်းစကားလုံးခွဲရန်မသုံးပါ; မြန်မာတွင်သုံးသောကြောင့်အင်္ဂလိပ်ပြောသူကအလိုလိုလုပ်သော်လည်းမသတိပြုသောကွာခြားချက်သည်အဓိပ္ပာယ်သယ်ဆောင်သောရွေးချယ်မှုဖြစ်လာသည်။

ဤလမ်းညွှန်တွင်ဗျည်းနောက်ချက်ချင်းရေးသော “h” (kh, ht, hp, hs) ကလေထွက်အဖွဲ့ကိုမှတ်သားသည်: ဆရာ (hsaya — teacher)၊ ခင်ဗျား (khinbya — you, polite) ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။

Voicing sandhi: syllable အချို့နောက်ဗျည်းပျော့သွားခြင်း

Compound ၏ဒုတိယပိုင်းအစရှိvoiceless ဗျည်းသည်အခြားsyllable နောက်နေရာကြောင့်voiced ညီမျှသို့ပျော့သွားသောsandhi ပုံစံလည်းရှိပြီး၊ စာလုံးပေါင်းပြောင်းခြင်းမရှိပါ။ Compound အတွင်းက “k” သည်“g”၊ “t” သည်“d”၊ “p” သည်“b” ဖြစ်လာနိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းကမပြသလေ့ရှိသောကြောင့်စည်းမျဉ်းဖတ်ခြင်းထက်မိခင်ဘာသာပြောသူပြောသောcompound များနားထောင်ခြင်းကပိုမြန်စွာသင်ပေးသည်။

နှာသံနောက်ဆုံးများ

ဤလမ်းညွှန်၏-n, -m, -ng ဖြင့်မှတ်ထားသောနှာသံဆုံးsyllable သည်ရှေ့သရကိုနှာသံဖြစ်စေပြီး ပြင်သစ်nasal vowel နှင့်သဘောတရားအရနီးသည်။ ၎င်းတို့သည်tone အတွက်အလိုအလျောက်“live” syllable (checked မဟုတ်) ဖြစ်ပြီးနာမ်စား၊ မေးခွန်းစကားလုံးနှင့်နေ့စဉ်ဝေါဟာရတွင်အလွန်များသည်။ အင်္ဂလိပ်n/m ကိုအပြည့်ဖြေလွှတ်သလိုမဟုတ်ဘဲပျော့သောနှာသံနောက်ဆုံးပါသရကိုနားထောင်လေ့ကျင့်သင့်သည်။

Stress မရှိသောsyllable ရှိလျှော့ထားသောschwa

မြန်မာစကားလုံးများစွာသည်syllable နှစ်လုံး သို့မဟုတ်ပိုရှိပြီး၊ မြန်သောစကားတွင်အဓိကstress မဟုတ်သောsyllable — မကြာခဏနှစ်လုံးစကားလုံး၏ပထမလုံး — သည်တိုပြီးကြားနေschwa ဆီလျှော့ကာသရအရည်အသွေးနှင့်တစ်ခါတစ်ရံtone ကိုဆုံးရှုံးသည်။ အင်္ဂလိပ် about ရှိ “a” ကschwa ဖြစ်သကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး၊ စာအုပ်citation form တွင်သရပြည့်/tone သတ်မှတ်သင်ခဲ့သောစကားလုံးသည်သဘာဝမြန်သောဝါကျတွင်ကွဲ၍တိုသလိုကြားနိုင်သည်။ ချိတ်ဆက်စကားထဲမှလျှော့ထားသောsyllable ကိုသိနိုင်ခြင်းကနောက်ကျတိုးတက်သောနားထောင်ကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်ပြီးစာမျက်နှာမှတူညီသောစကားလုံးဖတ်နိုင်မှုနောက်ကျခြင်းကလုံးဝပုံမှန်ဖြစ်သည်။

Diglossia

စာပေနှင့်စကားပြောမြန်မာဘာသာကဘာကွာသလဲ?

ဤသည်လမ်းညွှန်အရေးကြီးဆုံးအပိုင်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပြီးအစပြုပစ္စည်းများကမကြာခဏရှင်းပြမလုံလောက်သည်: မြန်မာသည် diglossic ဖြစ်သည်။ စာပေ (တရားဝင်၊ ရေးသား) မြန်မာနှင့်ပေါ့ပေါ့ပါးပါး (စကားပြော) မြန်မာသည်ဝေါဟာရ/အတိုကောက်သာကွာသည့်တူညီသဒ္ဒါ၏အသုံးအနှုန်းအဆင့်နှစ်ခုမဟုတ်ပါ။ ပြောဆိုချက်အမှန်ဖြစ်မှု၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ “and/with” မှတ်သားခြင်းကဲ့သို့အခြေခံတာဝန်များအတွက် သဒ္ဒါပစ္စည်းကွဲပြီး ဝါကျတစ်ခုအတွင်းနှစ်စုံကိုလွတ်လပ်စွာမရောနိုင်ပါ။ စကားပြောသာသိသူသည်တရားဝင်စာတမ်းကိုစကားလုံးတစ်လုံးစီမြှင့်ဘာသာပြန်ရုံဖြင့်မဖတ်နိုင်ဘဲ သဒ္ဒါအပိုင်းကြီးကိုသီးခြားသင်ရသည်။

အခြေခံပစ္စည်းကွာခြားချက်များ

အနည်းငယ်သောကွာခြားချက်ကတစ်ခုလုံး၏အလေးချိန်အများစုကိုသယ်ဆောင်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုမြင်တာနဲ့သိလျှင်စာ/စကားတစ်ပိုင်း၏အသုံးအနှုန်းအဆင့်ကိုပထမဝါကျတွင်ပင်ခွဲနိုင်သည်။

ဤအတွဲများကို ကြိယာဝါကျများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်သားခြင်း၊ comitative အပိုင်းများတွင်ထပ်ရှင်းပြမည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမြန်မာ၌နေ့စဉ်စကားမှလာသောတိုသောပစ္စည်းရှိရာတွင်စာပေ၌အတူတူသဒ္ဒါအလုပ်လုပ်သောသမိုင်းပိုဟောင်းသီးခြားပစ္စည်းရှိလေ့ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် “isn't” နှင့် “is not” ကိုခွဲထားသကဲ့သို့မိခင်ဘာသာပြောသူများကစနစ်နှစ်ခုခွဲထားသော်လည်း၊ ဤကွာခြားချက်ကအတိုကောက်ထက်ပိုပြီးသီးခြားသဒ္ဒါစကားလုံးများအထိရောက်သည်။

အသုံးအနှုန်းအဆင့်တစ်ခုစီဘယ်မှာပေါ်သလဲ

နိုင်ငံခြားသင်ယူသူစာအုပ်၊ အစိုးရစာတမ်း၊ ဥပဒေ၊ တရားဝင်ကြေညာချက်၊ ပညာရေးရေးသားမှုနှင့်ရိုးရာစကားပြေကစာပေမြန်မာကိုအလွန်အားထားပြီး၊ မြန်မာကလေးများကစကားပြောပြီးသားဘာသာပေါ်ထပ်တင်သောဒုတိယသဒ္ဒါနီးပါးအဖြစ်ကျောင်းတွင်ဖတ်/ရေးသင်ရသည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမြန်မာကနေ့စဉ်စကား၊ informal writing၊ social media၊ စာတန်းထိုးနှင့်ခေတ်ပြိုင်သတင်းအများ၏ဘာသာဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဘုတ်တိုများတွင်သဒ္ဒါမလုံလောက်၍မခွဲနိုင်သော်လည်းညွှန်ကြားချက်/သတိပေးချက်ကဲ့သို့ဝါကျပြည့်ဆိုင်းဘုတ်များကအထူးသဖြင့်အစိုးရ/အဖွဲ့အစည်းရင်းမြစ်မှဆိုလျှင်စာပေဘက်သို့ပိုယိုင်သည်။ ထုတ်ဝေမှု၊ခေတ်၊စာရေးသူအလိုက်ကွဲပြီးရောနှောမှုရှိနိုင်သောကြောင့်ခိုင်မာမပြောင်းသောစည်းမျဉ်းမဟုတ်ပါ။

ရိုးရိုးသားသားအကြံပြုချက်: ဘယ်တစ်ခုကိုအရင်သင်သင့်သလဲ?

ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမြန်မာကိုအရင်သင်ပါ။ စကားဝိုင်းတွင်နားလည်စေခြင်းဟူသောသင်ယူသူအများစု၏ရည်မှန်းချက်အတွက်လိုအပ်သည့်ဘာသာဖြစ်ပြီး phrasebook၊ အစပြုသင်တန်း၊ စကားဝိုင်းရင်းမြစ်အများက၎င်းပေါ်အခြေခံထားပြီးသားဖြစ်သည်။ သတင်း၊ အစိုးရစာတမ်း၊ ထုတ်ဝေစာအုပ်အများစုဖတ်ရန်စာပေမြန်မာကအရေးကြီးသော်လည်း ၎င်းသည်ဝေါဟာရစာရင်းထပ်သင်ခြင်းထက်ဆက်စပ်သောဒုတိယသဒ္ဒါတစ်ခုသင်ခြင်းနှင့်ပိုနီးပြီး၊ tone နားနှင့်စကားလုံးအစီအစဉ်အလေ့အထခိုင်ပြီးနောက်ထည့်ရန်ပိုလွယ်သည်။ ပထမနေ့မှနှစ်ခုလုံးအတူသင်ခြင်းကမဆက်စပ်သောပစ္စည်းများကိုရောထွေးစေပြီးနှစ်ခုလုံးနှေးစေတတ်သည်။

စာပေ/ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနှိုင်းယှဉ်ဝါကျတို

“သူကျောင်းသွားတယ်” ကိုပေါ့ပေါ့ပါးပါးတွင်realist ပစ္စည်းဖြင့် သူ ကျောင်းကို သွားတယ် (thu kyaung-go thwà-deh — he school-to go-REALIS.colloquial) ဟုဆိုသည်။ စာပေညီမျှပုံစံသည်တူညီသောနေရာတွင်စာပerealis ပစ္စည်းကိုထည့်၍ သူ ကျောင်းသို့ သွားသည် (thu kyaung-thoh thwà-thi — he school-to(literary) go-REALIS.literary) ဖြစ်သည်။ နေရာပစ္စည်းကိုလည်းပေါ့ပေါ့ပါးပါး ကို မှစာပေ သို့ သို့ပြောင်းသည်ကိုသတိပြုပါ; ထို့ကြောင့်နှစ်ခုကိုအဆုံးတွင်တရားဝင်စကားလုံးတစ်လုံးထပ်ထည့်သောသဒ္ဒါတစ်ခုမဟုတ်ဘဲညီညွတ်သောစနစ်နှစ်ခုအဖြစ်သင်ရသည်။

Diglossia ကပစ္စည်းထက်ပိုဝေးသွားသည်

စာပေမြန်မာတွင်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားကနေ့စဉ်စကားလုံးကိုသုံးမည့်နေရာများတွင်ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ဝေါဟာရရှိပြီး၊ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနှင့်တကယ်ညီမျှမှုမရှိသောနာမ်စားတစ်လုံးလည်းရှိသည်: ၎င်း (the-gin:) သည်တရားဝင်/ဥပဒေရေးသားမှုတွင်အရင်အမည်တပ်ခဲ့သောအရာကိုပြန်ညွှန်းသောformal anaphoric “အထက်ဖော်ပြသောအရာ” ဖြစ်သည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားကသူ ကိုပြန်သုံး၊ နာမ်ကိုပြန်ဆို၊ သို့မဟုတ်ညွှန်းချက်ချန်ထားမည်။ စာတမ်းထဲတွင် ၎င်း ကိုတွေ့ခြင်းကဝါကျအဆုံးပစ္စည်းမစစ်ခင်ပင်စာပေမြန်မာဖတ်နေကြောင်းယုံကြည်ရသောအချက်ဖြစ်သည်။

ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ

မြန်မာကဘယ်စကားလုံးအစီအစဉ်သုံးသလဲ?

မြန်မာသည်တင်းကျပ်သောကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (SOV) ဖြစ်ပြီး၊ ဝါကျတစ်ခုလုံးသာမကသဒ္ဒါတစ်လျှောက်head-final ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးဝါကျတွင်ကြိယာကိုအဆုံးထားသည့်ယုတ္တိတူကrelative clause ကိုဖော်ပြသည့်နာမ်ရှေ့၊ နာမဝိသေသနကိုနာမ်ရှေ့၊ subordinate clause ကို၎င်းကပ်သည့်main clause ရှေ့ထားစေသည်။ “ပြင်ဆင်သောအရာ” ကို “ပြင်ဆင်ခံအရာ” ရှေ့တွင်မြန်မာကတစ်သမတ်တည်းထားသည်ကိုသတိပြုလျှင်ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံအများအပြားသည်သီးခြားစည်းမျဉ်းမဟုတ်ဘဲစည်းမျဉ်းတစ်ခုထပ်ခါတလဲလဲအသုံးချပုံဖြစ်လာသည်။

ရိုးရိုးSOV ဝါကျ၊ အပိုင်းလိုက်

ကျွန်တော် ထမင်းကို စားတယ် (“I eat rice”) သည်ကတ္တား၊ ကံ၊ ကြိယာဟုဖတ်ပြီးအင်္ဂလိပ်၏ကြိယာ/ကံအစီအစဉ်နှင့်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကအသေးစားစတိုင်ကွာခြားမှုမဟုတ်ပါ: ကံရှည်/ရှုပ်လျှင်ကြိယာနှင့်ဝါကျသည်ပြောဆိုချက်၊ မေးခွန်း၊ အမိန့်ဟုတ်မဟုတ်ပြောသောပစ္စည်းကအဆုံးမှလာသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်ပြောသူ၏စပြောရင်းအဆုံးစဉ်းစားသည့်အလေ့မအလုပ်လုပ်ပါ။ ထို့ကြောင့်မြန်မာကျွမ်းကျင်စွာထုတ်ပြောရန်မစခင်ဝါကျတစ်ခုလုံးပုံသဏ္ဌာန်ကိုစိတ်ထဲထားရပြီး၊ ဝေါဟာရခိုင်ပြီးနောက်တွင်ပင်အင်္ဂလိပ်ပြောအစပြုသူများတုံ့ဆိုင်းရသည့်အဓိကအကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

ရိုးရိုးဝါကျထက်ကျော်သောhead-final အစီအစဉ်

• နာမဝိသေသန (stative verb) သည်နာမ်ရှေ့: နာမဝိသေသနများသည်ကြိယာများ အပိုင်းတွင်ရှင်းပြသလိုဖော်ပြစကားလုံးကနာမ်နောက်မဟုတ်ဘဲကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းနှင့်နာမ်ရှေ့တွင်ကပ်သည်။
• Relative clause သည်နာမ်ရှေ့: “the book that I bought” သည်အကြမ်းဖျင်း “[I bought] book” ဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်ပြီးဝါကျခွဲတစ်ခုလုံးသည်head noun ရှေ့ရှိသည်; nominalization အပိုင်းတွင်ရှင်းပြမည်။
• Subordinate clause သည်main clause ရှေ့: “when I arrived, she left” သည်“[when I arrived], she left” ဖြစ်ပြီးအချိန်ဝါကျခွဲကအရင်လာသည်။
• Preposition မဟုတ် postposition: နေရာ၊ ဦးတည်ရာ၊ ကိရိယာမှတ်သားချက်များသည်နာမ်ရှေ့မဟုတ် နောက်တွင်ကပ်သောကြောင့်ဤလမ်းညွှန်ကpreposition မဟုတ်ပစ္စည်းဟုခေါ်သည်။

အားလုံးကတူညီသောယုတ္တိကိုလိုက်သည်: တစ်စုံတစ်ရာကိုကန့်သတ်/ပြင်ဆင်သောအရာသည်၎င်းအရာရှေ့တွင်လာသည်။ သီးခြားစည်းမျဉ်းလေးခုအဖြစ်မဟုတ်ဘဲစုစည်းမူတစ်ခုအဖြစ်နားလည်သွားလျှင်မြန်မာဝါကျကိုမှန်သောအစီအစဉ်ဖြင့်စီရန်ပိုအလိုလိုဖြစ်လာသည်။

ပစ္စည်းစနစ်

မြန်မာသဒ္ဒါအရိုးအုတ်မြစ်အဖြစ်ပစ္စည်းများဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

လေ့လာချိန်တစ်ယူနစ်လျှင်မြန်မာသဒ္ဒါအများဆုံးဖွင့်ပေးသည့်အယူအဆမှာ: မြန်မာသည်inflection မဟုတ်ဘဲစကားလုံးနောက်ကပ်သောပုံစံမပြောင်းသည့်ပစ္စည်းငယ်များဖြင့်သဒ္ဒါဆက်ဆံရေးကိုမှတ်သားသည်။ နာမ်ပုံစံပြောင်းcase ending၊ ကြိယာပုံစံပြောင်းconjugation၊ နာမ်ရှေ့preposition မရှိပါ။ ပစ္စည်းတစ်လုံးကလိင်၊ အရေအတွက်၊ ကပ်သည့်စကားလုံးအတွက်ပုံစံမပြောင်းဘဲ ၎င်း၏တာဝန်မှတ်သားသောစကားလုံးနောက်တွင်နေပြီးတူညီသောအလုပ်အမြဲလုပ်သည်။ မြန်မာသဒ္ဒါသင်ခြင်းသည်ပစ္စည်းစာရင်းနှင့်စကားစုတစ်ခုတည်းတွင်တစ်လုံးထက်ပိုသုံးလျှင်ထပ်တင်သည့်ပုံသေအစီအစဉ်သင်ခြင်းဖြစ်သည်။

“Case ending” သို့မဟုတ်“preposition” မဟုတ် “ပစ္စည်း” ဟုခေါ်ရခြင်း

ရုရှား/ဂျာမန်case ending ကလိင်၊ အရေအတွက်၊ declension class အလိုက်ပုံစံပြောင်းသော်လည်း မြန်မာကံပစ္စည်း ကို (ko) သည်“ထမင်း”၊ “စာအုပ်”၊ “ဆရာ” နောက်တွင်ကပ်လျှင်လည်းကို ပဲဖြစ်ပြီးagreement မရှိပါ။ အင်္ဂလိပ်preposition ကနာမ်ရှေ့ (“to the school”) ရှိသော်လည်းမြန်မာပစ္စည်းကနာမ်နောက် (ကျောင်းကို၊ စာလုံးအတိုင်း“school-to”) ရှိသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်အချို့ကpostposition ဟုခေါ်ပြီးမှန်ကန်သော်လည်း၊ နာမ်မကပ်ဘဲဝါကျတစ်ခုလုံးနောက်ကပ်သောတယ်/မယ် ကဲ့သို့ပစ္စည်းများကိုလည်းလွှမ်းခြုံနိုင်သောကြောင့်ဤလမ်းညွှန်က“ပစ္စည်း” ကိုသုံးသည်။

အခြေခံစာရင်းကိုတစ်ချက်ကြည့်ခြင်း

နောက်အပိုင်းများတွင်တစ်ခုစီကိုဥပမာ/ဇယားဖြင့်ရှင်းပြမည်ဖြစ်သော်လည်းအပိုင်းတစ်ခုထဲမဝင်မီစနစ်တစ်ခုလုံး၏ပုံသဏ္ဌာန်ကိုမြင်ထားရန်အထောက်အကူဖြစ်သည်။

ဇယားတွင်ထပ်နေမှုများစွာရှိသည်ကိုသတိပြုပါ — ကို ကကံနှင့်ဦးတည်ရာပစ္စည်းနှစ်ခုလုံးဖြစ်ပြီး နဲ့ ကကိရိယာနှင့်comitative နှစ်ခုလုံးဖြစ်သည်။ ဤထပ်နေမှုသည်မြန်မာပစ္စည်းများအတွက်ပုံမှန်ဖြစ်သည်; ပစ္စည်းငယ်တစ်လုံးကဥရောပဘာသာသည်preposition/case ending များစွာဖြင့်ခွဲမည့်ဆက်စပ်တာဝန်အစုတစ်ခုကိုမကြာခဏဖုံးလွှမ်းပြီး၊ မည်သည့်တာဝန်လဲကိုအကြောင်းအရာကဖြေရှင်းပေးသည်။

ပစ္စည်းများ: ကတ္တားနှင့်topic

ကတ္တား/topic ပစ္စည်းကဘယ်လိုအလုပ်လုပ်ပြီးဘယ်အချိန်ချန်ထားသလဲ?

က (ka၊ အသံအချို့နောက်ga အဖြစ်ပျော့သည်) သည်နာမ်ကိုဝါကျကတ္တား သို့မဟုတ်မကြာခဏထပ်နေသောဝါကျtopic — ကျန်ဝါကျက“အကြောင်းပြောသော”အရာ — အဖြစ်မှတ်သားသည်။ မြန်မာသည်အခြားtopic-prominent ဘာသာအချို့ကဲ့သို့ “သဒ္ဒါကတ္တား” နှင့်“topic” ကိုပြတ်သားစွာမခွဲသော်လည်း သင်ယူသူအတွက်လက်တွေ့အကျိုးကတူသည်: က သည်ဝါကျဗဟိုရှိနာမ်ကိုtag လုပ်သည်။

မိခင်ဘာသာပြောသူများချန်ထားသည့်အချိန်

က ကိုဂရုတစိုက်အလွတ်ကျက်ထားသည့်သင်ယူသူအံ့သြမည့်အချက်ကနေ့စဉ်စကားတွင်ထည့်သည်ထက်အများကြီးပိုချန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းဖြင့်သဒ္ဒါတာဝန်မှတ်သားသောဘာသာများနည်းတူအကြောင်းအရာ၊ ရှေ့ဝါကျ၊ အခြေအနေ သို့မဟုတ်နားထောင်သူယူဆနိုင်သောကတ္တားတစ်ခုတည်းရှိခြင်းမှရှင်းလျှင်ကတ္တား/topic ကိုလွတ်လပ်စွာချန်ထားသည်။ “စားပြီးပြီလား?” မေးသောဆိုင်ရှင်ကို စားပြီးပြီ (sà pyì-pyì — eat already၊ “[ကျွန်တော်] စားပြီးပြီ”) ဟုဖြေရာတွင်ကတ္တားနာမ်စားနှင့်ပစ္စည်းနှစ်လုံးလုံးမပါဘဲ ပုံမှန်မျှော်လင့်သောဖြေပုံဖြစ်သည်။ သဘာဝစကားတွင်ကတ္တားတိုင်းနောက်က ထည့်ခြင်းကမရည်ရွယ်သောနေရာ၌အင်္ဂလိပ် “I” ကိုအလေးပေးသလိုအနည်းငယ်တောင့်တင်း/အလေးပေးလွန်းနိုင်သည်။

ပိုပေါ်လာနိုင်သည့်အချိန်

• Topic အသစ်စတင်ခြင်း — စကားဝိုင်း/စာပိုဒ်တွင်လူ သို့မဟုတ်အရာကိုပထမဆုံးပြောသောအခါ နောက်ကအကြောင်းအရာဘာကိုပြောမည်ရှင်းစေရန်။
• နှိုင်းကွာခြားမှု — “အင်း၊ ငါတော့မလုပ်ဘူး” ရှိအင်္ဂလိပ် “I” အလေးပေးသလို ကတ္တားတစ်ခုကိုထုတ်ပြရန်: ကျွန်တော်က မလုပ်ဘူး (kyundaw-ga mă-lote-bú — as for me, [I] didn't do it)။
• တရားဝင်/ရေးသားအသုံး — ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားထက်သိသာမှတ်သားမှုတစ်သမတ်တည်းပိုရှိသည်။

သင်ယူသူအတွက်လက်တွေ့စည်းမျဉ်း: ကတ္တားကိုတည်ဆောက် သို့မဟုတ်နှိုင်းပြနေလျှင် က ထည့်ပါ; အကြောင်းအရာမှရှင်းလျှင်မိခင်ဘာသာပြောသူများလိုချန်ထားနိုင်သည်။ မလုံလောက်သုံးခြင်းကအတင်းအကျပ်အလွန်သုံးခြင်းထက်အမှားနည်းသည်။

ပစ္စည်းများ: ကံ

မြန်မာကံပစ္စည်းဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

ကို (ko၊ အသံအချို့နောက်go အဖြစ်ပျော့) သည်direct object ကိုမှတ်သားပြီး၊ အရေးကြီးသောတာဝန်နှစ်မျိုးအဖြစ်လှုပ်ရှားမှုကြိယာ၏ရည်မှန်းရာကိုလည်းမှတ်သားကာထိုနေရာတွင်အင်္ဂလိပ်“to” ကဲ့သို့လုပ်သည်။ “ရည်မှန်းရာသို့ရွေ့ခြင်း” နှင့်“ကံအပေါ်တိုက်ရိုက်လုပ်ခြင်း” သဘောတရားနီးသောကြောင့်ဘာသာများစွာကမှတ်သားချက်တစ်လုံးထဲတွင်ပေါင်းပြီး မြန်မာလည်းထိုဘာသာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကို ကရွေးချယ်နိုင်သည့်အချိန်

ကတ္တားပစ္စည်းကဲ့သို့ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားတွင်ကံသည်ဝါကျအဓိကမဟုတ်သောယေဘုယျ/မသီးခြားနာမ်ဖြစ်လျှင် ကို ကိုမကြာခဏချန်ထားသည် — ယေဘုယျလုပ်ဆောင်မှု“ထမင်းစား” ကို ထမင်း စားတယ် ဟုမှတ်သားချက်မပါဘဲပြောနိုင်သော်လည်း “အဲဒီထမင်းစား”၊ “ကျွန်တော်ဝယ်ခဲ့တဲ့ထမင်းစား” ကဲ့သို့သီးခြားကံသည် ကို ကိုပိုထားလေ့ရှိသည်။ နာမ်အပိုင်းတွင်ထပ်တွေ့ရမည့်အတိုင်း မြန်မာသည်definiteness ကိုသီးခြားသဒ္ဒါအမျိုးအစားထက်အကြောင်းအရာ/သီးခြားမှုဖြင့်အားထားပြီး၊ ကံမှတ်သားမှုသည်၎င်းပေါ်လာသည့်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

နာမ်စားနှင့် ကို: အသံပြောင်းမှုငယ်

ဇယားတွင်သူ သက်သက် + ကို မဟုတ်ဘဲ သူ့ကို ကိုကြည့်ပါ — ကို ကနာမ်စားအချို့နောက်ကပ်လျှင်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားကနာမ်စား-ပစ္စည်းအတွဲကိုcontract လုပ်ပြီး၊ နာမ်စားပေါ်diacritic ငယ်ဖြင့်ရေးလေ့ရှိသည်။ အသုံးနှုန်းမြင့်နာမ်စားများတွင်ဤပုံစံအသုံးများသဖြင့်“ပြည့်”ပုံစံအမြဲမျှော်မထားဘဲမြင်တာနဲ့သိသင့်သည်။

ပစ္စည်းများ: နေရာ၊ ရင်းမြစ်နှင့်နည်းလမ်း

နေရာ၊ ဦးတည်ရာ၊ ရင်းမြစ်၊ ကိရိယာပစ္စည်းများဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

အင်္ဂလိပ် “in/at/on,” “to,” “from,” “with/by” လုပ်သည့်အလုပ်ကိုမြန်မာကအင်္ဂလိပ်preposition တစ်လုံးချင်းနှင့်မကိုက်သောပစ္စည်းအစုငယ်ဖြင့်ခွဲသုံးသည် — မြန်မာပစ္စည်းအချို့ကအနီးစပ်ဆုံးအင်္ဂလိပ်စကားလုံးထက်တာဝန်ပိုဖုံးလွှမ်းပြီး၊ အင်္ဂလိပ်preposition တစ်လုံးကအကြောင်းအရာပေါ်မူတည်၍မြန်မာပစ္စည်းတစ်လုံးထက်ပိုနှင့်ကိုက်နိုင်သည်။

က ၏ရင်းမြစ်သုံးနည်းကိုခဏရပ်ကြည့်သင့်သည်၊ ကတ္တား/topic အပိုင်းမှပစ္စည်းတစ်လုံးတည်းကဒုတိယကွဲပြားသောအလုပ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာကဤsyllable ငယ်ကို“ဝါကျကအကြောင်းပြောသောနာမ်” နှင့်“လှုပ်ရှားမှုစခဲ့သောနေရာ” နှစ်ခုလုံးအတွက်ပြန်သုံးပြီး၊ ဝါကျနေရာ/အကြောင်းအရာကသာဘယ်တာဝန်လဲပြသည်: ကတ္တားက သည်အစနာမ်နောက်တွင်၊ ရင်းမြစ်က သည်“လာ/ထွက်” ကဲ့သို့ကြိယာ၏စနောက်နေရာနာမ်နောက်တွင်ရှိသည်။

“to” အတွက် ဆီ နှင့် ကို: လူနှင့်နေရာ

ကို/ဆီ ဦးတည်ရာကွာခြားချက်ကိုအစောပိုင်းအတွင်းကျကျသိထားခြင်းကအသုံးဝင်သည်: ကို သည်နေရာ၊ အရာ၊ ရည်မှန်းရာအများစုနှင့်သဘာဝကျသောယေဘုယျgoal marker ဖြစ်ပြီး၊ ဆီ ကအထူးအားဖြင့်လူတစ်ယောက်ဘက်သို့သွားခြင်း၊ အကြမ်းဖျင်း“တစ်ယောက်ယောက်ကိုတွေ့/သွား” ကိုပြသည်။ တစ်လုံးနေရာတွင်အခြားသုံးလျှင်နားထောင်သူနားလည်နိုင်သော်လည်းဤကွာခြားမှုသိလျှင်ပိုသဘာဝကျလာသည်။

မှာ ၏တာဝန်နှစ်မျိုး: နေရာနှင့်အချိန်

အင်္ဂလိပ် “at” က “at school” နှင့်“at three o'clock” နှစ်ခုလုံးမှတ်သားသကဲ့သို့ မြန်မာမှာ ကရုပ်ဝတ္ထုနေရာမှလုပ်ငန်းစဉ်အမှတ် သို့မဟုတ်ပုံသေစကားရပ်အချို့ရှိအချိန်အခိုက်အတန့်သို့ချဲ့သုံးသည် — အနီးစပ်ဆုံးအင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်တစ်လုံးထက်တာဝန်ပိုကျယ်သောဥပမာဖြစ်သည်။

ပစ္စည်းများ: ပိုင်ဆိုင်မှု

မြန်မာတွင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်သားခြင်းဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

ပိုင်ရှင်နာမ်/နာမ်စားနောက်သို့ပစ္စည်းတိုက်ရိုက်ကပ်ပြီး ပိုင်ဆိုင်သောနာမ်ကိုနောက်တွင်ထားသည် — “my book” သည် “I-possessive book” ဖြစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ပြောသူအတွက် “my” သည်“I” ပေါ်ကမှတ်သားချက်မဟုတ်ဘဲသီးခြားပိုင်ဆိုင်နာမ်စားဖြစ်သည့်အလေ့နှင့်ပြောင်းပြန်သလိုခံစားရသည်။

ဤသည်အထက် diglossia ၏တိုက်ရိုက်ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်: ရဲ့ ကိုစကားပြော/ပေါ့ပေါ့ပါးပါးရေးသားမှုတွင်ကြား/တွေ့ရပြီး ၏ ကတူညီသဒ္ဒါဆက်ဆံရေးကိုတရားဝင်/စာပေအခြေအနေတွင်မှတ်သားသည်; ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းများကဲ့သို့အသုံးအနှုန်းအဆင့်တစ်ခုတည်းကိုတစ်သမတ်တည်းထားသောဝါကျတွင်နှစ်လုံးမရောပါ။

ပိုင်ဆိုင်မှုကိုလည်းချန်ထားလေ့ရှိသည်

ကတ္တားပစ္စည်းနည်းတူ ပိုင်ဆိုင်မှုဆက်ဆံရေးကအကြောင်းအရာ/ရှေ့ပြောချက်မှရှင်းလျှင်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားတွင်ပိုင်ဆိုင်ပစ္စည်းကိုမကြာခဏချန်ထားပြီး နာမ်နှစ်လုံးကိုဘေးချင်းထားသည်: ကျွန်တော် အိမ် (kyundaw ein — “I house”، “my house”) သည်အပြည့်မှတ်သားသော ကျွန်တော့်ရဲ့ အိမ် နှင့်အတူအသုံးများသဘာဝကျသောအတိုပုံစံဖြစ်သည်။ အစပြုသူအတွက်ချန်ထားခြင်းသဘာဝကျသည့်အချိန်ကိုခန့်မှန်းမည့်အစားနားဖြင့်သဘာဝကျလာမချင်းပစ္စည်းထည့်သုံးခြင်းပိုလုံခြုံသည်။

ပစ္စည်းမပါသောဆွေမျိုးနှင့်ကိုယ်အင်္ဂါပိုင်ဆိုင်မှု

အရင်းနှီးဆုံးဆက်ဆံရေး — မိသားစုချက်ချင်းအဖွဲ့ဝင်နှင့်ကိုယ်အင်္ဂါ — တွင်မြန်မာကပိုင်ရှင်/ပိုင်ဆိုင်နာမ်ကိုပစ္စည်းလုံးဝမပါဘဲဘေးချင်းထားလေ့ရှိပြီးဆက်ဆံရေးကိုမရှင်းလင်းစရာမလိုလောက်အောင်သိသာသည်ဟုယူသည်။ စိတ်အေးစကားတွင်“ကျွန်တော့်အမေ” သည်နာမ်စားနောက်မှ“အမေ” ကိုတိုက်ရိုက်ထားရုံဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသည်ကမှတ်သားနေသောဆက်ဆံရေးမရှုပ်လွန်းလျှင်သဒ္ဒါမှတ်သားမှုကိုချန်ထားတတ်သောမြန်မာ၏ကျယ်ပြန့်အလေ့အထနှင့်တူသည်။

ပစ္စည်းများ: “နှင့်”

မြန်မာcomitative ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ? “With” နှင့် “and”

“I went with my friend” ရှိအင်္ဂလိပ်“with” မှတ်သားသောcomitative ဆက်ဆံရေးနှင့်နာမ်နှစ်လုံးချိတ်သည့်“and” ကိုမြန်မာတွင်ပစ္စည်းတစ်လုံးတည်းဖြင့်မှတ်သားသည် — အင်္ဂလိပ်ကစကားလုံးနှစ်လုံးခွဲသည့်တာဝန်ကိုစကားလုံးငယ်တစ်လုံးကဖုံးလွှမ်းသောနောက်ထပ်ဥပမာဖြစ်သည်။

ဤနဲ့/နှင့် သည်diglossia အပိုင်းကမိတ်ဆက်ခဲ့သောပေါ့ပေါ့ပါးပါး/စာပေအတွဲတူဖြစ်ပြီး၊ နေရာနှင့်ဦးတည်ရာ အပိုင်းရှိကိရိယာပစ္စည်းတူလည်းဖြစ်သည်: “ဘတ်စ်ကားနဲ့” နှင့်“သူငယ်ချင်းနဲ့” နှစ်ခုလုံးနဲ့ ကိုသုံးကာ အကြောင်းအရာကကိရိယာ/အဖော်ကိုခွဲသည်။ နာမ်နှစ်လုံးချိတ်သော“and” လည်းပစ္စည်းတူဖြစ်သည်: ထမင်းနဲ့ ဟင်း (htamin-neh hin: — rice and curry)။

ဝါကျခွဲများကိုဘာကချိတ်သလဲ

နဲ့/နှင့် သည်နာမ်များကိုချိတ်ပြီးဝါကျပြည့်များမချိတ်ကြောင်းအစောပိုင်းမှတ်ထားသင့်သည်။ “အိမ်သွားပြီးစားတယ်” ကဲ့သို့ဝါကျနှစ်ခုချိတ်ခြင်းသည်နောက်ပိုင်းconjunction/clause-linking အပိုင်း၏တာဝန်ဖြစ်ပြီးcomitative ပစ္စည်းမဟုတ်ပါ။ အင်္ဂလိပ်“and” ကအလွန်လွတ်လပ်စွာသုံးနိုင်သောကြောင့်နဲ့ ဖြင့်ကြိယာစကားစုနှစ်ခုချိတ်ရန်ကြိုးစားခြင်းသည်နားလည်နိုင်သော်လည်းအသုံးများသောအစပြုသူအလွန်ချဲ့သုံးမှုဖြစ်သည်။

ကြိယာဝါကျများ

မြန်မာဝါကျအဆုံးမှတ်သားချက်များဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ? Tense မဟုတ် realis နှင့်irrealis

မြန်မာသည်အင်္ဂလိပ်ကဲ့သို့အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်tense ကိုသဒ္ဒါဖြင့်မမှတ်သားပါ။ ၎င်းအစားဖြစ်ရပ်ကိုဖြစ်ပြီး၊ အမှန်၊ ပြီးဆုံးဟုယူသလား (realis)၊ သို့မဟုတ်မဖြစ်သေး၊ hypothetical၊ ဆိုင်းငံ့နေသလား (irrealis) ကိုမှတ်သားသည်။ ၎င်းသည်“ဘယ်အချိန်ဖြစ်သလဲ” နှင့်ကွဲသောမေးခွန်းဖြစ်ပြီးပစ္စည်းနှစ်လုံးအလွတ်ကျက်ခြင်းထက်ဤမေးခွန်းနှင့်အဆင်ပြေခြင်းကပိုတန်ဖိုးရှိသည်။

ခွဲခြမ်းဥပမာများ

အချိန်စကားလုံးမပါသောတယ် သက်သက်သည်အင်္ဂလိပ်အတွက်မသက်မသာဖြစ်နိုင်သည့်ပုံစံဖြင့်ပစ္စုပ္ပန်/အတိတ်နှစ်ခုလုံးမသေချာနိုင်ပြီး၊ ဒါကစနစ်ကွက်လပ်မဟုတ်ဘဲပုံမှန်ဖြစ်သည်။ ပြောသူတကယ်လိုချင်လျှင်သာဖြစ်ပြီးသောဖြစ်ရပ်၏အချိန်ကိုမြန်မာကတိတိကျကျပြောရန်လိုပြီး၊ မနေ့က၊ မနှစ်က၊ ဒီမနက်၊ ပြီးပြီကဲ့သို့သီးခြားအချိန်စကားလုံးကလိုအပ်လျှင်သတ်မှတ်ပေးသည်။

“realis/irrealis” က“past/future” ထက်ပိုကောင်းသောအမြင်ဖြစ်ရခြင်း

မယ်/မည် ကို“future tense” ဟုယူခြင်းကဝါကျများစွာတွင်အလုပ်လုပ်သော်လည်း၊ habitual/general truth ကသီးခြားအတိတ်ဖြစ်ရပ်မပြောဘဲrealis သုံးနိုင်ပြီး၊ စီမံချက်၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ hypothetical ကအင်္ဂလိပ်အဓိပ္ပာယ်တွင်literal future မဟုတ်လည်းirrealis သုံးနိုင်သည်။ ယဉ်ကျေးသောကမ်းလှမ်းမှု၊ အကြံပြုချက်၊ hedge တွင်လုပ်ဆောင်မှုကိုအချိန်အလိုက်နောက်လာမည်ဟုမဟုတ်ဘဲမသေချာသေးဟုဘောင်ခတ်သောကြောင့်irrealis ပေါ်နိုင်သည်။ “ပြီးမြောက်အချက်လား၊ ဖွင့်ထား/ဆိုင်းငံ့ထားသောအရာလား” ဟုစဉ်းစားခြင်းက“အခုမတိုင်မီ/နောက်လား” ထက်တကယ့်ဝါကျပိုများကိုမှန်စွာဖြေရှင်းသည်။

အငြင်း

မြန်မာတွင်အငြင်းဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ?

မြန်မာသည်circumfix ဖြင့်ကြိယာအငြင်းလုပ်သည်: အငြင်းprefix ကိုကြိယာရှေ့တိုက်ရိုက်ကပ်ပြီးကိုက်ညီသောနောက်ဆုံးပစ္စည်းကိုပုံမှန်အပြုဝါကျအဆုံးအစားထားကာ၊ အင်္ဂလိပ်“not” တစ်လုံးထည့်သလိုမဟုတ်ဘဲကြိယာစကားစုကိုနှစ်ဖက်မှဝန်းသည်။

အခြေခံcircumfix: မ...ဘူး

မ (mă-) သည်ကြိယာရှေ့သို့space မပါဘဲကပ်ပြီး၊ ပုံမှန်realis အဆုံးကိုဘူး (bú) ကလုံးဝအစားထိုးသည် — အငြင်းရှိလျှင်ဘူး ကဝါကျအဆုံးတာဝန်ကိုကိုယ်တိုင်ယူသောကြောင့်တယ် နှင့်ဘူး ကိုအတူမတွေ့ပါ။ Realis/irrealis အတွဲနည်းတူဤပုံစံသည်သက်သက်ဆိုလျှင်ပစ္စုပ္ပန်/အတိတ်မသေချာနိုင်ပြီး၊ အပြုဝါကျကဲ့သို့အချိန်စကားလုံးကလိုသည့်အချိန်ကိုပေးသည်။

ယဉ်ကျေးသောအငြင်း: မ...ပါဘူး

အောက်ရှိကိုယ်ပိုင်အပိုင်းတွင်အပြည့်ရှင်းပြမည့်ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းပါ (ba) ကိုအငြင်းဘောင်ထဲထည့်လျှင်ဆိုင်၊ သူစိမ်း၊ အတော်တရားဝင်စကားတွင်အဆက်မပြတ်ကြားရသော မသွားပါဘူး (mă-thwà-ba-bú — not-go-POLITE-NEG၊ “[I] don't go,” polite) ဖြစ်သည်။ အငြင်းprefix၊ ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်း၊ အငြင်းနောက်ဆုံးပစ္စည်းဟူသောသုံးပိုင်းဘောင်ကိုအစောပိုင်းပုံသေယူနစ်အဖြစ်သင်သင့်သည်; တကယ့်ယဉ်ကျေးစကားဝိုင်းတွင်မ...ဘူး သက်သက်ထက်ပိုအသုံးများနိုင်သည်။

အငြင်းအမိန့်: မ...နဲ့

တစ်ယောက်ယောက်ကိုမလုပ်ရန်ပြောရာတွင် မ prefix တူကိုသုံးသော်လည်းနောက်ဆုံးပစ္စည်းကို နဲ့ (néh) သို့ပြောင်းသည် — ဤနဲ့ သည်အထက်comitative/instrument ပစ္စည်းနှင့်ရေး/အသံတူသော်လည်းဆက်စပ်သုံးနည်းမဟုတ်သောသဒ္ဒါhomograph ဖြစ်သည်။

ဤအငြင်းအမိန့်ဘောင်သည်အမိန့်နှင့်တောင်းဆိုမှုအပိုင်းရှိယဉ်ကျေးမှုအဆင့်ဆွေးနွေးမှုနှင့်တိုက်ရိုက်ဆက်သည် — ဤကဲ့သို့ကြိယာသက်သက်အငြင်းအမိန့်သည်တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပြီးရင်းနှီးသူ သို့မဟုတ်အရေးပေါ်တွင်အဓိကသုံးကာ၊ ပိုယဉ်ကျေးသောငြင်းဆို/တောင်းဆိုမှုအတွက်အသံပျော့နည်းများရှိသည်။

နာမ်နှင့်ညီမျှဝါကျကိုအငြင်းလုပ်ခြင်း

“X is not Y” ကဲ့သို့ရိုးရိုးညီမျှဝါကျကိုအငြင်းလုပ်ရာတွင်ဝန်းထားသောကြိယာပုံစံမသုံးပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်ဝန်းမည့်ရိုးရိုးlexical verb မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တည်ရှိမှုနှင့်ပိုင်ဆိုင်မှုအပိုင်းတွင်ရှင်းပြမည့်copula ဖြစ် (phyit — to be/become) ၏အငြင်းပုံစံ မဟုတ်ဘူး (mă-houk-bú — is not) ကိုသုံးပြီး “ဒါမမှန်ဘူး/မဟုတ်ဘူး” ဟုယေဘုယျဆိုနိုင်သကဲ့သို့ ဆရာ မဟုတ်ဘူး (hsaya mă-houk-bú — “[he/she]'s not a teacher”) လိုညီမျှဝါကျကိုတိုက်ရိုက်အငြင်းလုပ်နိုင်သည်။

မေးခွန်းများ

မြန်မာဘာသာဖြင့် မေးခွန်းကို မည်သို့မေးသနည်း?

မြန်မာဘာသာသည် realis/irrealis နှင့် အငြင်းကို မှတ်သားသကဲ့သို့ ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းဖြင့် မေးခွန်းကိုမှတ်သားသည် — အရေးကြီးသည်မှာ သုံးရမည့်ပစ္စည်းသည် သင်မေးနေသည့် မေးခွန်းအမျိုးအစားပေါ် မူတည်သည်။ ဤသည်မှာ အင်္ဂလိပ်က အလွန်ကွဲပြားသော မေးခွန်းအမျိုးအစားများအတွက် တက်သံတစ်မျိုး (သို့) “?” တစ်ခုတည်းကို အားထားသကဲ့သို့၊ အလုံးစုံသုံး မေးခွန်းအမှတ်တစ်ခုသို့ မကျဉ်းမြောင်းနိုင်သော နှစ်မျိုးခွဲခြားမှုအစစ်ဖြစ်သည်။

ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်း: လား

ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်းသည် ဝါကျ၏ ပုံမှန် realis ပစ္စည်းကို ကြိယာတွင် တိုက်ရိုက်ကပ်သော လား (là) ဖြင့် အစားထိုးသည်: သွားလား (thwà-là — “သင် သွားနေသလား?” / “သင် သွားခဲ့သလား?”)။ ဤသည် တယ် အစား ဘူး ဝင်သကဲ့သို့ ရိုးရိုးအစားထိုးခြင်းဖြစ်သည် — လား က ဝါကျအဆုံးနေရာတစ်ခုတည်းကို ယူထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် တယ်လား ကို အတူမတွေ့ရပါ။

Wh-မေးခွန်း (အကြောင်းအရာမေးခွန်း): လဲ

ဘယ်သူ၊ ဘာ၊ ဘယ်မှာ၊ ဘယ်တော့၊ ဘာကြောင့်၊ ဘယ်လို စသော မေးခွန်းစကားလုံးတစ်လုံးကို အခြေခံသည့်မေးခွန်းတွင် မတူသောနောက်ဆုံးပစ္စည်း လဲ (lè) ကိုသုံးသည်။ မေးခွန်းစကားလုံးကို အင်္ဂလိပ်က “what,” “who,” “where” ကို ရှေ့တင်သကဲ့သို့ ရှေ့သို့မရွှေ့ဘဲ ပုံမှန်ဝါကျနေရာတွင်ထားသည်။ ဘာ စားလဲ (ba sà-lè — what eat-Q၊ “သင် ဘာစားနေသလဲ?”) တွင် “ဘာ” သည် ဝါကျအစကိုမဖွင့်ဘဲ ပုံမှန်ကံနာမ်ရှိမည့် ကြိယာရှေ့နေရာ၌ ရှိသည်။

မေးခွန်းစကားလုံးများ

ဤစကားလုံးအများအပြားသည် တူညီသော ဘယ် (beh၊ အကြမ်းဖျဉ်း “which”) အမြစ်မှ နောက်ကနာမ် သို့မဟုတ် ပစ္စည်းနှင့်ပေါင်းစပ်ဖွဲ့ထားသည်ကို သတိပြုပါ — ဘယ်မှာ သည် စာလုံးအတိုင်း “which place” ဖြစ်ပြီး၊ ဘယ်တော့ သည် အချိန်နှင့်ဆက်စပ်သည့်အရာပေါ် အခြေခံကာ၊ ဘယ်လို သည် “which way/manner” ဖြစ်သည်။ တူညီသောအမြစ်ကိုသိခြင်းက မေးခွန်းစကားလုံးအားလုံးကို ဆက်စပ်မရှိသော ဝေါဟာရများအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ မိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ပိုလွယ်ကူစွာသင်ယူစေသည်။ classifier အပိုင်းရှိ ကိန်းဂဏန်းနှင့် ပမာဏအသုံးအနှုန်းများတွင် ပြန်ပေါ်လာမည့် “ဘယ်-” ပုံစံနှင့်လည်း တူသည်။

ပစ္စည်းနှစ်မျိုးခွဲရခြင်းက အဘယ်ကြောင့်အရေးကြီးသနည်း

မေးခွန်းစကားလုံးပါပြီးသားမေးခွန်းတွင် လား သုံးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရိုးရိုးဟုတ်/မဟုတ်မေးခွန်းတွင် လဲ သုံးခြင်းသည် အသံထွက်ထူးခြားမှုသာမဟုတ်ဘဲ သဒ္ဒါအမှားအစစ်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်သည် မေးခွန်းနှစ်မျိုးလုံးအတွက် မေးခွန်းအမှတ်တစ်ခုနှင့် အသံပုံစံတစ်ခုတည်းကိုသုံးသောကြောင့် မြန်မာက ဝါကျအဆုံးအမျိုးအစား နှစ်မျိုးခွဲထားသည်ဟူသော သဘာဝအချက်ပြမှုမပေးဘဲ၊ ထို့ကြောင့် အစပြုသူများတွင် အထူးတွေ့ရသောအမှားတစ်ခုဖြစ်သည်။

Tag ပုံစံ အတည်ပြုမေးခွန်းများ

လား နှင့် လဲ အပြင်၊ မြန်မာဘာသာသည် သဘောတူမှု သို့မဟုတ် အတည်ပြုမှုရှာသည့် မေးခွန်းအဖြစ် ရိုးရိုးပြောချက်ကိုလည်း ပျော့ပြောင်းစေနိုင်သည်။ အင်္ဂလိပ်နောက်က “…, right?” နှင့်ဆင်တူပြီး၊ ဝါကျ၏အဓိကသဒ္ဒါကိုပြန်မလုပ်ဘဲ ပြောချက်နောက်တွင် tag တိုတိုတစ်ခုကပ်ခြင်းဖြင့် လုပ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပြီးစီးပြီးသောပြောချက်တိုင်းနီးပါးကို အစကပြန်မဆောက်ဘဲ နူးညံ့သည့် အတည်ပြုစစ်ဆေးမှုအဖြစ်ပြောင်းနိုင်သည်။ သီးခြားအပိုင်းတွင်ရှင်းပြမည့် ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်း ပါ နည်းတူ၊ ဤအတည်ပြု tag များသည် ရှိပြီးသောသဒ္ဒါတစ်ခုခုကို အစားမထိုးဘဲ ပြည့်စုံနေသည့်ဝါကျအပေါ် ထပ်တင်သည်။

နာမဝိသေသနများ

မြန်မာနာမဝိသေသနများသည် အဘယ်ကြောင့် တကယ်တော့ ကြိယာများဖြစ်သနည်း?

မြန်မာဘာသာတွင် အင်္ဂလိပ်ကဲ့သို့ ကြိယာများနှင့် သီးခြားကွဲနေသည့် နာမဝိသေသနစကားလုံးအတန်းမရှိပါ။ အင်္ဂလိပ်နာမဝိသေသန၏အခန်းကဏ္ဍကို အခြေအနေပြကြိယာ ကလုပ်သည် — လုပ်ဆောင်မှုမဟုတ်ဘဲ အခြေအနေ သို့မဟုတ် အရည်အသွေးကိုဖော်ပြသောကြိယာဖြစ်သော်လည်း၊ အခြားကြိယာတိုင်းကဲ့သို့ သဒ္ဒါအရလုပ်ဆောင်သည်: တူညီသောဝါကျအဆုံးပစ္စည်းများကို ယူနိုင်ပြီး သီးခြား “to be” မလိုဘဲ ဝါကျတစ်ခုလုံး၏ ပြည့်စုံသော predicate အဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်သည်။

ကောင်းတယ် သက်သက်သည် “[အရာ] ကောင်းတယ်” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော သဒ္ဒါအရပြည့်စုံသည့် မြန်မာဝါကျဖြစ်သည်။ ကောင်း အခြေအနေပြကြိယာက predicate တစ်ခုလုံးကိုယူထားပြီး တယ် က ပုံမှန် “သွား” သို့မဟုတ် “စား” ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်မှုကြိယာကိုမှတ်သားသကဲ့သို့ realis အဖြစ်သာမှတ်သားသောကြောင့်၊ ထိုဝါကျတွင် အင်္ဂလိပ် “is” ၏အလုပ်ကိုလုပ်သည့် သီးခြားစကားလုံးမရှိပါ။ “good” သည် linking verb မပါဘဲ ဝါကျpredicate မဖြစ်နိုင်သော အင်္ဂလိပ်နှင့် စနစ်အမှန်တကယ်ကွဲပြားသည်။

နာမ်နှင့်ကပ်ခြင်း: attributive/relative တည်ဆောက်ပုံ

အခြေအနေပြကြိယာသည် ဝါကျpredicate တစ်ခုလုံးအဖြစ်မရပ်ဘဲ နာမ်ကိုတိုက်ရိုက်ဖော်ပြသည့်အခါ စကားလုံးအစီအစဉ်အပိုင်းမှ head-final ပုံစံအတိုင်း နာမ်၏ ရှေ့တွင် ကပ်သည်။ ဤသည် အချို့အခါ အင်္ဂလိပ်၏ နာမ်-ပြီးနာမဝိသေသနအစီအစဉ်နှင့်ပြောင်းပြန်၊ အခြားအခါ အင်္ဂလိပ်၏ နာမဝိသေသန-ပြီးနာမ်အစီအစဉ်နှင့်ဖွဲ့စည်းပုံတူသောကြောင့် တစ်ဝက်သာသတိထားပြီး မညီမညွတ်သုံးမိလွယ်သောထောင်ချောက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသည် အခြေအနေပြကြိယာတွင် nominalizing ပစ္စည်းတစ်ခုထည့်ပြီး ယူနစ်တစ်ခုလုံးကို နာမ်ရှေ့ထားသော relative clause အသေးတစ်ခုနီးပါးဖြင့် တည်ဆောက်သည်; ဤဖွဲ့စည်းပုံကို nominalization နှင့် subordinate clauses အပိုင်းတွင် ပိုမိုအသေးစိတ်ရှင်းပြထားသည်။ လက်တွေ့တွင် “စာအုပ်ကောင်းတစ်အုပ်” သို့မဟုတ် “ခွေးကြီးတစ်ကောင်” အတွက် ဖော်ပြသည့်အခြေအနေပြကြိယာနှင့် nominalizer ကို “စာအုပ်” သို့မဟုတ် “ခွေး” ၏ရှေ့တွင်ပဲထားပြီး နောက်တွင်မထားပါ။

စကားလုံးအစီအစဉ်ထက်ကျော်လွန်၍ အရေးကြီးရခြင်း

“နာမဝိသေသန” ကို သီးခြားစကားလုံးအတန်းမဟုတ်ဘဲ ကြိယာအုပ်စုခွဲအစစ်အမှန်အဖြစ်ယူခြင်းသည် အခြားသဒ္ဒါနေရာများတွင်လည်းအသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြေအနေပြကြိယာများသည် လုပ်ဆောင်မှုကြိယာများနည်းတူ realis/irrealis နှင့် အငြင်းပစ္စည်းများကိုယူသည် (ကောင်းဘူး၊ mă-kaung:-bú ပုံစံအငြင်းသည် “သွား” သို့မဟုတ် “စား” ကို ငြင်းသကဲ့သို့လုပ်သည်)၊ linking verb မပါဘဲ ဝါကျpredicate တစ်ခုလုံးဖြစ်နိုင်သည်၊ နောက်ပိုင်းအပိုင်းတွင်ရှင်းပြမည့် comparative နှင့် superlative တည်ဆောက်ပုံများလည်း နာမဝိသေသနသီးသန့်စနစ်မလိုဘဲ ပုံမှန်ကြိယာသဒ္ဒါပေါ် တိုက်ရိုက်တည်ဆောက်ထားသည်။ ဖော်ပြစကားလုံးရှေ့တွင် အင်္ဂလိပ် “is” ၏မြန်မာညီမျှစကားလုံးကိုမရှာတော့လျှင် ကောင်းတယ် က မပြည့်စုံသလိုမထင်ဘဲ ၎င်းအမှန်တကယ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ပြည့်စုံ၍ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်သော predicate ဖြစ်ကြောင်းမြင်လာမည်။

နာမ်များ

မြန်မာနာမ်များ မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း? အများကိန်း၊ လိင်၊ article မရှိခြင်း

မြန်မာနာမ်များသည် နာမ်များတွင်ဖြစ်နိုင်သလောက် အမှတ်အသားနည်းသည်: နာမ်ပုံစံတစ်ခုတည်းက တစ်ခုကိန်းနှင့် အများကိန်းနှစ်မျိုးလုံးကိုဖုံးလွှမ်းသည်၊ မှတ်သားရန် သို့မဟုတ် ညီအောင်လုပ်ရန် သဒ္ဒါလိင်မရှိပါ၊ အင်္ဂလိပ် “a/an” သို့မဟုတ် “the” နှင့်ညီသည့်အရာလည်းမရှိပါ။ ဤသုံးမျိုးလုံးသည် ဥရောပဘာသာစကားအများစုနှင့်နှိုင်းလျှင် အမှန်တကယ်ရိုးရှင်းမှုများဖြစ်သော်လည်း၊ အခြေခံအဓိပ္ပာယ်ကိုပျောက်စေခြင်းမဟုတ်ဘဲ သဒ္ဒါအလုပ်ကို အကြောင်းအရာ၊ စကားလုံးအစီအစဉ်နှင့် လိုအပ်သည့်အခါ သီးခြားမှတ်သားစကားလုံးများထံ ရွှေ့ပေးသည်။

မဖြစ်မနေ အများကိန်းမရှိခြင်း

စာအုပ် (sa-ok) သည် ပုံစံလုံးဝမပြောင်းဘဲ “book” နှင့် “books” နှစ်မျိုးလုံးကိုဆိုလိုသည်; နာမ်သက်သက်က အရေအတွက်ကိုမပြောပါ။ အရေအတွက်အတိအကျအရေးကြီးလျှင် မြန်မာသည် နာမ်ကိုအများကိန်းပြုခြင်းမဟုတ်ဘဲ classifier နှင့်ကိန်းဂဏန်းအပိုင်းတွင်အပြည့်ရှင်းပြမည့် ကိန်းဂဏန်းနှင့် classifier ဖြင့် ရှင်းလင်းစွာပြောသည်။ အတိအကျအရေအတွက်ကိုမသတ်မှတ်ဘဲ အလွတ်သဘောအများကိန်းကိုပြရန် နာမ်နောက်ကပ်နိုင်သည့် “စသည်တို့အစု” အရသာရှိသော ယေဘုယျပစ္စည်း တွေ (dway၊ colloquial) လည်းရှိသည်။ ၎င်းသည် မဖြစ်မနေသုံးရသည့် အများကိန်းမှတ်သားချက်ထက် အင်္ဂလိပ် “some books” သို့မဟုတ် “books and stuff” နှင့် ပိုနီးစပ်သည်။

သဒ္ဒါလိင်မရှိခြင်း

မြန်မာနာမ်များတွင် လိင်အတန်းအစားလုံးဝမရှိပါ — မှတ်သားရမည့် masculine/feminine/neuter ခွဲခြားမှုမရှိသကဲ့သို့၊ နာမ်နှင့်ထိစပ်သည့်မည်သည့်စကားလုံးတွင်မဆို လိုက်ညီစေစရာမရှိပါ။ ဇီဝလိင်ကိုတကယ်သတ်မှတ်လိုလျှင် နာမ်၏သဒ္ဒါအတန်းကိုပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ သီးခြားစကားလုံးတစ်လုံးထည့်သည်။ ဤသည် တိရစ္ဆာန်အတွက် “dog” ကိုပုံပြောင်းမလုပ်ဘဲ “male dog” နှင့် “female dog” ဟု အင်္ဂလိပ်ကကိုင်တွယ်သည့်သဘောနှင့်တူသည်။

article မရှိခြင်း: အကြောင်းအရာမှ definite/indefinite ကိုသိခြင်း

မြန်မာဘာသာတွင် အင်္ဂလိပ် “a,” “an,” သို့မဟုတ် “the” နှင့်ညီသည့်အရာမရှိပါ။ နာမ်သက်သက်သည် အကြောင်းအရာ၊ ဆွေးနွေးမှုမှတ်တမ်း (ဤအရာကိုအရင်ပြောခဲ့ပြီးပြီလား?) နှင့် တကယ်လိုအပ်လျှင် ရှင်းလင်းသောကိန်းဂဏန်းပေါ်မူတည်၍ definite သို့မဟုတ် indefinite ဖြစ်နိုင်သည်။ စာအုပ် သက်သက်သည် “a book,” “the book,” သို့မဟုတ် ယေဘုယျ “books” ဟုဆိုလိုနိုင်ပြီး၊ နားထောင်သူက article များကို မြန်မြန်ပြောသောစကားတွင်ချန်ထားသည့်ဘာသာ၌ အကြောင်းအရာမှဖြေရှင်းသကဲ့သို့ မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ရည်ညွှန်းသည်ကိုဖြေရှင်းသည်။ indefinite ကိုအထူးပြလိုလျှင် မြန်မာသည် အင်္ဂလိပ် “a” သည်သမိုင်းအရ “one” မှလာခြင်းနှင့်နီးစပ်သကဲ့သို့ “one” နှင့် classifier ဖြင့် “စာအုပ်တစ်အုပ်” ဟူသောသဘောကိုပြနိုင်သည်။ definite ကိုအလေးပေးရန်အမှန်တကယ်လိုလျှင် article သီးသန့်ကိုမသုံးဘဲ demonstrative (this/that) ကိုအားထားသည်။

လက်တွေ့တွင် ဆိုလိုသည်မှာ

ဤမရှိခြင်းသုံးမျိုးလုံးက အင်္ဂလိပ်ကအကြိမ်တိုင်းထုတ်ပြောရမည်ဟုယူသည့်အလုပ်များကို မြန်မာက အကြောင်းအရာကိုပိုလုပ်စေသည်ဟူသော အခြေခံဒီဇိုင်းတစ်ခုတည်းကိုညွှန်ပြသည်။ နာမ်စကားစုတိုင်းနီးပါးတွင် အရေအတွက်၊ လိင်၊ definite/indefinite ကိုမှတ်သားသည့် အင်္ဂလိပ်အလေ့နှင့်ရင်းနှီးသော သင်ယူသူအသစ်အတွက် မလုံလောက်သလိုခံစားရနိုင်သော်လည်း၊ တကယ့်စကားဝိုင်းတွင် မိခင်ဘာသာပြောသူအတွက် မရှင်းလင်းပါ — ပျောက်နေသည့်အချက်အလက်ကို သဒ္ဒါဇယားတစ်ခုတည်းမှမြင်ရသည်ထက် အကြောင်းအရာမှပိုယုံကြည်စိတ်ချရစွာ ပြန်ရနိုင်သည်။ သင်ယူသူ၏တာဝန်မှာ မရှိသည့် မြန်မာ “the” သို့မဟုတ် “-s” ကို အလိုလိုရှာနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းကို မမှတ်သားဘဲထားနိုင်ရန် အဆင်ပြေစွာသင်ယူခြင်းဖြစ်သည်။

Classifier နှင့် ကိန်းဂဏန်းများ

မြန်မာ classifier နှင့် ကိန်းဂဏန်းများ မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

မြန်မာနာမ်တစ်လုံးကို ကိန်းဂဏန်းဖြင့်ရေတွက်သည့်အခါတိုင်း၊ ထိုနာမ်အမျိုးအစားနှင့်ကိုက်ညီသည့် classifier တစ်လုံးပါရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းသုံးခုသည် ပုံသေအစီအစဉ်ဖြင့်လာသည်: နာမ်၊ ထို့နောက်ကိန်းဂဏန်း၊ ထို့နောက် classifier။ ၎င်းသည် ကိန်းဂဏန်းကိုရှေ့ထားသည့် အင်္ဂလိပ် “two dogs” နှင့်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ Thai၊ Chinese၊ Japanese တို့တွင်တွေ့ရသည့် အခြေခံစနစ်တူဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် French ကိန်းဂဏန်းများကိုသင်သကဲ့သို့ မြန်မာကိန်းဂဏန်းများကို သီးခြားသင်ရုံမဖြစ်နိုင်ပါ; ရေတွက်နိုင်သောနာမ်တိုင်းတွင် classifier ရွေးချယ်မှုပါလာသည်။

ကိန်းဂဏန်းများ

အသုံးများသော classifier များ

ဤဇယားတွင်သတိပြုသင့်သည့်အချက်နှစ်ခုရှိသည်။ ပထမ၊ နာမ်-ကိန်းဂဏန်း-classifier အစီအစဉ်သည်အမြဲတူသည် — classifier သည် ကိန်းဂဏန်းနောက်တွင် တိုက်ရိုက်နောက်ဆုံးလာပြီး၊ ၎င်း၏ရှေ့တွင်ဖြစ်စေ နာမ်သက်သက်နှင့်ကပ်၍ဖြစ်စေ မလာပါ။ ဒုတိယ၊ ယေဘုယျပုံသေ classifier ခု သည် တကယ်အသုံးဝင်သော အစားထိုးရွေးချယ်မှုဖြစ်သည်: နာမ်တစ်လုံးအတွက် သီးခြားclassifier ကိုမသိ သို့မဟုတ် မမှတ်မိလျှင် အသက်မဲ့အရာအတွက် ခု ကိုသုံးခြင်းကို ကျယ်ပြန့်စွာနားလည်ပြီး၊ သီးခြားclassifier က ပိုတိကျ သို့မဟုတ် မိခင်ဘာသာပြောသူအတွက်ပိုသဘာဝကျနိုင်သော်လည်း အလွန်မှားသလိုအသံမထွက်တတ်ပါ။

ဦး: သတိပြုသင့်သောတာဝန်နှစ်ခုရှိသည့် အသံတစ်လုံး

လူများအတွက် classifier ဦး (u) သည် နာမ်စားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပိုင်းတွင်ရှင်းပြထားသော ရိုသေလေးစားသည့် ဘွဲ့ “U” နှင့် စာလုံးပေါင်း/အသံထွက်တူသည်။ ရည်ရွယ်ထားသည့်စကားလုံးကစားနည်းမဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ်တိုက်ဆိုင်မှုဖြစ်သော်လည်း မှတ်မိရန်အသုံးဝင်သည်: ဦး နှစ်မျိုးလုံးတွင် အမည်နောက်ဘွဲ့အဖြစ်ကပ်သည်ဖြစ်စေ၊ လူကိုရိုသေစွာရေတွက်သည့် classifier အဖြစ် ကိန်းဂဏန်းနောက်ကပ်သည်ဖြစ်စေ လေးစားမှုအရသာပါသည်။

“တစ်” ဖြင့်ရေတွက်ခြင်း

“နာမ်တစ်ခု” ဟုဆိုလိုသော ကိန်းဂဏန်း-classifier စကားစုများသည် နေ့စဉ်စကားတွင် အလွန်အသုံးများသည် — စာရင်းရေတွက်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်ထက်ပို၍၊ စကားဝိုင်းထဲသို့ ယခင်မပြောရသေးသည့် အရာတစ်ခုကို စတင်မိတ်ဆက်သည့် ပုံမှန်နည်းဖြစ်သည်။ နာမ်အပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့ မြန်မာတွင် article အစစ်မရှိသော်လည်း အင်္ဂလိပ် “a/an” အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် နီးစပ်သည်။

ဆယ်ကျော်လွန်သောကိန်းဂဏန်းများ

၁–၁၀ ကိုခိုင်မာစွာသိပြီးလျှင် ၁၀၀ အထိကိန်းဂဏန်းများသည် မှတ်ရန်ပုံစံအသစ်များလိုအပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပုံမှန်၊ သင်ယူနိုင်သောနည်းဖြင့်တည်ဆောက်သည်: ၁၁–၁၉ သည် “ဆယ်” နှင့်ယူနစ်ဂဏန်းကိုပေါင်းစပ်ပြီး၊ ၂၀–၉၀ ဆယ်ဆများသည် ယူနစ်ဂဏန်းနှင့် “ဆယ်” ကို ပြောင်းပြန်အစီအစဉ်ဖြင့်ပေါင်းစပ်သည်။

ဆယ်ကျော်နှင့် ဆယ်ဆများကြား အစီအစဉ်ပြောင်းသွားသည်ကိုသတိပြုပါ: ၁၁–၁၉ တွင် “ဆယ်” ကိုရှေ့၊ ယူနစ်ဂဏန်းကိုနောက်တွင်ထားသည် (ဆယ့်တစ်၊ စာလုံးအတိုင်း “ten-one”)၊ ၂၀ မှစသော ဆယ်ဆများတွင်မူ ယူနစ်ဂဏန်းကိုရှေ့၊ “ဆယ်” ကိုနောက်တွင်ထားသည် (နှစ်ဆယ်၊ စာလုံးအတိုင်း “two-ten”)။ အလေ့အထကြောင့်ပုံစံတစ်မျိုးကိုပဲသုံးပြီး အခြားအပိုင်းတွင်မှားသုံးမိလွယ်သောကြောင့် ဤပြောင်းလဲမှုကို ရည်ရွယ်၍လေ့ကျင့်သင့်သည်။ ထို့ပြင် Thai ကဲ့သို့ မြန်မာတွင် “ဆယ်” နှင့် “ထောင်” မှဖွဲ့ရုံမဟုတ်ဘဲ သောင်း ဟူသော တစ်သောင်းအတွက် သီးခြားစကားလုံးရှိသည်ကိုလည်းသတိပြုပါ။ အခြေခံရေတွက်စကားလုံးများနှင့်ရင်းနှီးလာပြီးနောက်တွင်ပင် ကိန်းစနစ်၏အတွင်းပိုင်းယုတ္တိက အင်္ဂလိပ်နှင့်အမြဲမတူနိုင်ကြောင်းကို ပြသည်။

နေ့စဉ်ဘဝရှိ ကိန်းဂဏန်းများ

မြန်မာဘာသာတွင် ငွေ၊ ရက်စွဲနှင့် အချိန်ကို မည်သို့ရေတွက်သနည်း?

ယခင်အပိုင်းမှ ကိန်းဂဏန်း-classifier စနစ်သည် သင်ယူသူအစောပိုင်းတွင်လိုအပ်သော နေရာသုံးခုဖြစ်သည့် ငွေ၊ ရက်စွဲနှင့် အချိန်ပြောခြင်းသို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွားသည်။ တစ်ခုချင်းစီတွင် အခြေခံကိန်းဂဏန်းစနစ်အပေါ် ထပ်တင်ထားသည့် ကိုယ်ပိုင်စည်းမျဉ်းသေးသေးလေးများရှိသည်။

ငွေ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ငွေကြေးမှာ ကျပ် ဖြစ်ပြီး ဤနေရာတွင် kyat ဟု romanize ပြုထားသည်။ ဈေးနှုန်းကို သီးခြားclassifier မပါဘဲ ကိန်းဂဏန်းနောက်တွင် ငွေကြေးစကားလုံးကိုတိုက်ရိုက်ထား၍ပြောသည် — ငွေကြေးစကားလုံးများသည် မြန်မာတွင် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် measure word အဖြစ်လုပ်ဆောင်သည်။ “five dollars” အတွက် အင်္ဂလိပ်က သီးခြားclassifier မလိုသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။

ပိုက်ဆံ (paik-hsan) သည် ယေဘုယျ “money” အတွက်နေ့စဉ်သုံးစကားလုံးဖြစ်ပြီး၊ သီးခြားငွေကြေးယူနစ် ကျပ် (kyat) နှင့်ကွဲသည်။ ဈေးနှုန်းမေးရာတွင် ပိုက်ဆံ ကိုသုံးပြီး တကယ့်ပမာဏပြောရာတွင် ကျပ် ကိုသုံးသည် — “how much money” ဟုမေးပြီး “five dollars” ဟုပြန်ဖြေသည့် အင်္ဂလိပ်ကွဲပြားမှုနှင့်တူသည်။

ရက်စွဲ: တစ်ပတ်ရက်များ

မြန်မာတစ်ပတ်ရက်အမည်များသည် Pali နှင့် Sanskrit မှလာသော နက္ခတ္တဗေဒ/ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာဝေါဟာရများမှဖြစ်သည်။ ဤအမည်ပေးပုံကို Thai နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၊ တောင်အာရှပြက္ခဒိန်အခြားများတွင်လည်းတွေ့ရသည်။ အမည်တစ်ခုချင်းသည် ပုံသေဖြစ်သဖြင့် ယေဘုယျစည်းမျဉ်းတစ်ခုမှထုတ်ယူခြင်းမဟုတ်ဘဲ အစုလိုက်သင်ယူသင့်သည်။

ဗုဒ္ဓဟူး တွင် ဗုဒ္ဓ (Buddha) ပါနေသည်ကိုမြင်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် နေ့စဉ်သုံးတစ်ပတ်ရက်အမည်အတွင်း ဘာသာရေးအကြောင်းအရာတစ်ခုခုပါနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ Pali မှလာသော ဂြိုဟ်-ရက်အမည်ပေးစနစ်၏အမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။ ငှားယူစကားလုံးအပိုင်းတွင်အပြည့်ရှင်းပြမည့် ငှားယူဝေါဟာရပုံစံများ၏ သေးငယ်၍ရှင်းလင်းသော ဥပမာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

အချိန်ပြောခြင်း

နာရီအချိန်ကို သီးသန့် “hour/o'clock” စကားလုံးနှင့် နာရီကိုပြောပြီး၊ လိုအပ်လျှင် မိနစ်အရေအတွက်ကိုနောက်တွင်ထည့်၍တည်ဆောက်သည်။ ၎င်းသည် လုံးဝကွဲပြားသည့်စနစ်မလိုဘဲ ငွေနှင့်ရက်စွဲတို့ကဲ့သို့ ကိန်းဂဏန်း-ယူနစ်ယုတ္တိတူကို အကြမ်းဖျဉ်းလိုက်နာသည်: “ဘယ်နှနာရီလဲ” သည် အကြမ်းဖျဉ်း “နာရီဘယ်နှစ်နာရီ/ဘယ်နာရီလဲ” ဟုမေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အဖြေတွင် နာရီကိန်းကို “hour” စကားလုံးရှေ့တွင်တိုက်ရိုက်ထားကာ အင်္ဂလိပ်က “o'clock” နောက်တွင်မိနစ်ထည့်သကဲ့သို့ မိနစ်ကိုနောက်ထည့်သည်။ ငွေနည်းတူ၊ အထက်တွင်ပြီးသား ကိန်းဂဏန်းစနစ်ကိုအဓိကအားထားနိုင်သည့်နေရာဖြစ်သည် — အသစ်လိုသည့်ဝေါဟာရမှာ ကိန်းရေတွက်စနစ်အသစ်မဟုတ်ဘဲ “hour,” “minute,” “o'clock” အတွက် ယူနစ်စကားလုံးအနည်းငယ်သာဖြစ်သည်။

နေ့စဉ်သုံးအချိန်စကားလုံးများ

ကိန်းဂဏန်းစနစ်ကိုသိပြီးလျှင် ပုံသေသေးငယ်သောအချိန်စကားလုံးအစုတစ်ခုက လက်တွေ့အသုံးအများကြီးလုပ်ပေးသည်။ realis/irrealis အပိုင်းတွင်ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း ၎င်းတို့သည် realis သို့မဟုတ် irrealis ဝါကျတစ်ခု တကယ်ဘယ်အချိန်ဖြစ်သည်ကိုသတ်မှတ်ပေးသည့် စကားလုံးများဖြစ်သည်။

သုံးလုံးလုံးတွင် နေ့ (nay၊ “day”) ပါနေသည်ကိုသတိပြုပါ: ဒီနေ့ သည် စာလုံးအတိုင်း “this-day” ဖြစ်ပြီး အခြားနှစ်လုံးသည် ဆက်စပ်မရှိသောဝေါဟာရများမဟုတ်ဘဲ တူညီသောအမြစ်မှ ကိုယ်ပိုင်ပုံသေ prefix နှင့် suffix များဖြင့်တည်ဆောက်ထားသည်။ ရှာကြည့်ရမည့်အရာကိုသိပြီးလျှင် သန့်သန့်အလွတ်ကျက်ခြင်းထက် ပုံစံအသိအမှတ်ပြုခြင်းကို မြန်မာဝေါဟာရကအကျိုးပေးသည်ဟူသော နောက်ထပ်သေးငယ်၍အမှန်တကယ်ဥပမာဖြစ်သည်။

နာမ်စားများနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး

မြန်မာနာမ်စားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

အင်္ဂလိပ်ပြောသူများသည် များသောအားဖြင့် သတိတောင်မပြုမိသည့် ယူဆချက်တစ်ခုကို ပြန်စီစဉ်ပေးသောကြောင့် ဤအပိုင်းကို ဖြည်းဖြည်းဖတ်သင့်သည်: ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် သေးငယ်၍ပုံသေ၊ လိင်မခွဲသော “I,” “you,” “he/she” နာမ်စားအစုရှိရမည်၊ အမြဲမပြတ် စဉ်းစားစရာမလိုဘဲသုံးရမည်ဟူသောယူဆချက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနာမ်စားများရှိသော်လည်း မှန်သောတစ်လုံးကိုရွေးခြင်းသည် ပြောသူ၏ကိုယ်ပိုင်လိင်၊ ပြောနေသူနှင့် ပြောသူ/နားထောင်သူတို့၏ လူမှုအဆင့်ကွာခြားမှုအပေါ် မူတည်သည်။ အထူးသဖြင့် “you” အတွက် လူမှုရေးအရအလုံခြုံဆုံးရွေးချယ်မှုမှာ နာမ်စားကိုလုံးဝမသုံးခြင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။

ပထမပုဂ္ဂိုလ် (“I”): ပြောသူ၏လိင်အလိုက်

မြန်မာပထမပုဂ္ဂိုလ်နာမ်စားများကို ပြောခံရသူ၏လိင်မဟုတ်ဘဲ ပြောသူကိုယ်တိုင်၏လိင် ပေါ်မူတည်၍ရွေးသည်။ မည်သူပြောသည်ဖြစ်စေ “I” တစ်လုံးတည်းကိုသုံးလေ့ရှိသော အင်္ဂလိပ်ပြောသူအများစုအတွက် အမှန်တကယ်မရင်းနှီးသော အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကျွန်တော် နှင့် ကျွန်မ တို့သည် သမိုင်းအရ “servant” သို့မဟုတ် “your servant” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသောစကားလုံးနှင့်ဆက်စပ်သည့်အမြစ်ကိုမျှဝေသည်။ ဤသည် မြန်မာနာမ်စားများက လူမှုရေးနှိမ့်ချမှုကို ပုံမှန်၊ အမှတ်အသားမရှိသော ယဉ်ကျေးစကား၏အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်းပုံကိုပြသော သေးငယ်သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့်ပြတင်းပေါက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တွင် “your humble servant” ကို ရည်ရွယ်၍ဟောင်းနွမ်းသလို သို့မဟုတ် အရွဲ့တိုက်သောအခြေအနေတွင်သာသုံးနိုင်သကဲ့သို့ အထူးတရားဝင်အခါအတွက်နှိမ့်ချမှုမှတ်သားခြင်းကိုမချန်ထားပါ။

ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ် (“you”): မြန်မာက အဘယ်ကြောင့်ရှောင်သနည်း

မြန်မာတွင် ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်နာမ်စားများရှိသည် — အမျိုးသားများကအဓိကသုံး/အမျိုးသားများထံရိုသေစွာပြောသည့် ခင်ဗျား (khinbya)၊ အမျိုးသမီးများကအဓိကသုံး/အမျိုးသမီးများထံရိုသေစွာပြောသည့် ရှင် (shin)၊ ထို့အပြင် နင် (nin) နှင့် ပိုပျော့ပြီးတန်းတူများကြားအသုံးများသည့် မင်း (min:) တို့ရှိသည်။ သို့သော် “you” ဟုတိုက်ရိုက်ခေါ်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အသက်ကြီးသူ၊ သူစိမ်း၊ အထက်လူကြီး သို့မဟုတ် လူမှုအဆင့်ပိုမြင့်သူတစ်ဦးကိုခေါ်ခြင်းသည်၊ “you” ကပုံမှန်မဖြစ်မနေသုံးရသည့်အင်္ဂလိပ်ထက် တိုက်ရိုက်လွန်း သို့မဟုတ် ထင်ရာစိုင်းသလိုသက်ရောက်နိုင်သည်။

မြန်မာပြောသူများအများဆုံးလုပ်သည်မှာ ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်နာမ်စားကိုလုံးဝချန်ထားပြီး အစားထိုး၍ အမည်၊ ဆွေမျိုးခေါ်စကား သို့မဟုတ် ဘွဲ့ကိုသုံးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသည် ကတ္တားမှတ်သားချက်အပိုင်းတွင် အကြောင်းအရာကရှင်းလာလျှင် ကတ္တားကိုချန်ထားသည်ဟုဖော်ပြထားသည့် ရှောင်ရှားနည်းအခြေခံတူကို လူမှုရေးအလေးချိန်ရှိသည့် “you” နေရာတွင် သီးသန့်နှင့်တစ်သမတ်တည်းသုံးခြင်းဖြစ်သည်။

နာမ်စားအစား ဆွေမျိုးခေါ်စကားနှင့် ဘွဲ့များ

အသက်ပိုကြီးသူ သို့မဟုတ်မရင်းနှီးသူအတွက် အမည်သက်သက်ကိုလည်း တိုက်ရိုက်လွန်းသည်ဟုယူဆလေ့ရှိသောကြောင့်၊ မြန်မာသည် ပြောခံရသူ၏အသက်၊ လိင်နှင့် ပြောသူနှင့်ဆက်စပ်သည့် လူမှုတာဝန်အလိုက်ရွေးသော ဘွဲ့တစ်လုံးကို အမည်ပေါ်ထပ်တင်သည်။

ဤဘွဲ့များကို ကိုယ်ပိုင်အမည်ရှေ့တွင်တိုက်ရိုက်ကပ်သည် — U Aung၊ Daw Khin၊ Ko Min — နှင့် အနီးဆုံးအဝန်းအဝိုင်းပြင်ပရှိ လူအများစုကိုခေါ် သို့မဟုတ်ရည်ညွှန်းသည့် ပုံမှန်နေ့စဉ်နည်းဖြစ်သည်။ ခေါ်စကားနှင့် အမည်သက်သက်ကမပေးနိုင်သည့် အခြေခံလေးစားမှုမှတ်သားချက် နှစ်မျိုးလုံးကိုလုပ်သည်။ ဤလမ်းညွှန်တွင်အခြားနေရာတွင်ရှင်းပြသည့် သဒ္ဒါနှင့် အမှန်တကယ်စာလုံးတူသောဘွဲ့နှစ်ခုကို သတိပြုသင့်သည်: ကို (Ko) သည် ကံမှတ်သားချက်အပိုင်းမှ ကံ/ရည်မှန်းရာပစ္စည်း ကို နှင့် စာလုံးတူပြီး၊ မ (Ma) သည် အငြင်းအပိုင်းမှ အငြင်းprefix မ နှင့်စာလုံးတူသည်။ လက်တွေ့တွင် အကြောင်းအရာကတစ်စုံစီကိုလွယ်ကူစွာခွဲပေးသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင်၎င်းတို့ကြောင့်မရှုပ်ထွေးရန် ဤတိုက်ဆိုင်မှုနှစ်ခုရှိကြောင်းသိထားသင့်သည်။

နိုင်ငံခြားသင်ယူသူ အမှန်တကယ်လုပ်သင့်သည်မှာ

နိုင်ငံခြားသင်ယူသူအတွက် အလုံခြုံဆုံးနှင့် အခြေအနေအများစုတွင်အသုံးချနိုင်သောပုံသေမှာ အင်္ဂလိပ် “you” သုံးမည့်နေရာတွင် အမည်နှင့်ကိုက်ညီသောဘွဲ့ (U, Daw, Ko, Ma, Saya, Sayama) ကိုသုံးရန်ဖြစ်သည်။ ခင်ဗျား နှင့် ရှင် ကို အမည်မသိသေးသောအခြေအနေ သို့မဟုတ် အမည်ကိုထပ်ခါထပ်ခါပြောခြင်းမသဘာဝကျသောအချိန်အတွက်သာထားပါ။ နင် ကိုရှောင်ပြီး၊ ကောင်းစွာမသိသူများနှင့် မင်း ကို ဆက်ဆံရေးအခြေအနေကိုတကယ်နားလည်သည့်အထိရှောင်ပါ — အလွန်ရင်းနှီး သို့မဟုတ် တန်းတူဆက်ဆံရေးပြင်ပတွင် နှစ်လုံးစလုံးသည် ရင်းနှီးလွန်း သို့မဟုတ် မလေးမစားသလိုသက်ရောက်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် မှားမှန်းဆသုံးမိခြင်း၏ လူမှုရေးကုန်ကျစရိတ်သည် အမည်မေးပြီးဘွဲ့သုံးခြင်း၏ကုန်ကျစရိတ်ထက်ပိုကြီးသည်။

တတိယပုဂ္ဂိုလ်

တတိယပုဂ္ဂိုလ်က နှိုင်းယှဉ်လျှင်ရိုးရှင်းသည်: သူ (thu) သည် “he,” “she” နှင့်အကြောင်းအရာအရ “they” ကိုဖုံးလွှမ်းပြီး၊ နာမ်စားကိုယ်တိုင်တွင်လိင်ခွဲခြားမှုမပါပါ — လိုအပ်လျှင် လိင်ကိုအကြောင်းအရာ သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းသည့်နာမ်ကပေးသည်၊ နာမ်စားကမပေးပါ။

အများနာမ်စား: suffix တို့

နာမ်အပိုင်းတွင်ရှင်းပြသကဲ့သို့ မြန်မာနာမ်များတွင် မဖြစ်မနေအများကိန်းမရှိသော်လည်း၊ နာမ်စားများတွင် အများကိန်းအတွက်သီးသန့် suffix တို့ (doh) ရှိသည်။ ၎င်းကို တစ်ခုကိန်းနာမ်စားတွင်တိုက်ရိုက်ကပ်၍ အများကိန်းဖွဲ့သည်။

တို့ သည် နာမ်စားတွင်သာကန့်သတ်မထားပါ — အုပ်စု သို့မဟုတ်စုစည်းမှုကိုပိုကျယ်ပြန့်စွာမှတ်သားပြီး အကြမ်းဖျဉ်း “X နှင့် X နှင့်ဆက်စပ်သည့်အုပ်စု” ဟုဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် “တစ်စုံတစ်ယောက်နှင့်သူတို့အဖွဲ့” အတွက် အမည်နှင့်ဘွဲ့များနောက်တွင်လည်းကပ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်: ဆရာတို့ (hsaya-doh) သည် “ဆရာ” ၏စာလုံးအတိုင်းအများကိန်းသာမဟုတ်ဘဲ “ဆရာနှင့်အတူရှိသူများ” ကိုဆိုလိုနိုင်သည်။ တို့ ကို အင်္ဂလိပ် “-s” ကဲ့သို့တင်းကျပ်ကျဉ်းမြောင်းသည့်အများမှတ်သားချက်အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ “ဤအရာနှင့်ဆက်စပ်အုပ်စု” အဖြစ်သိခြင်းက ဤကဲ့သို့ကျယ်ပြန့်သုံးပုံကိုနားလည်စေသည်။

ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်း

ပါ ပစ္စည်းသည် ဝါကျတစ်ခုလုံး၏အသံအနိမ့်အမြင့်ကို မည်သို့ပြောင်းသနည်း?

ပါ (ba) သည် ဝါကျအဆင့်ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ပုံမှန်သဒ္ဒါမှတ်သားချက်ထက် အသံနေအသံထားပြောင်းခလုတ်နှင့်ပိုတူသည်ဟုနားလည်သင့်သည်။ ပါ ကိုထည့် သို့မဟုတ်ဖယ်ခြင်းက အခြားစကားလုံးတစ်လုံးမပြောင်းဘဲ ဝါကျတစ်ခုလုံးကိုတိုက်ရိုက်မှယဉ်ကျေးသို့ပြောင်းနိုင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဝါကျတွင် “please” ထည့်ခြင်းနှင့်သဘောတူသော်လည်း ပါ ကိုပြောချက်၊ တောင်းဆိုချက်နှင့် ရိုးရိုးအဖြေများတွင်ပင် “please” ထက်ပိုကျယ်ပြန့်စွာသုံးသည်။

ပါ သည် ကြိယာနောက်နှင့် ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းရှေ့တွင် ဝင်သည် — အငြင်းက တယ်/မယ် ကို ဘူး ဖြင့်အစားထိုးသကဲ့သို့ ၎င်းတို့ကိုအစားမထိုးဘဲ ၎င်းတို့နှင့်အတူဝင်သည်။ ဤသည် အငြင်းအပိုင်း၏ ယဉ်ကျေးသောအငြင်းဘောင် မ...ပါဘူး တွင်တွေ့ပြီးသားပုံစံအတိအကျဖြစ်သည်။ ဤနေရာတစ်သမတ်တည်းရှိခြင်းကိုသတိပြုသင့်သည်: ပတ်ဝန်းကျင်သဒ္ဒါတွင်ဘာပဲဖြစ်နေစေ ပါ သည် ကြိယာနောက်၌ ပုံသေနေရာတစ်ခုတည်းရှိသည်။

ပုံမှန်ယဉ်ကျေးစကားတွင် မဖြစ်မနေသလိုဖြစ်ခြင်း

လက်တွေ့တွင် ပါ ကို သူစိမ်းများ၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ၊ အသက်ကြီးသူများနှင့် အတော်အသင့်တရားဝင်သောပြောဆိုမှုတိုင်းနီးပါးတွင် အမြဲတွေ့ရသည်။ ဤအခြေအနေများတွင် ပါ ကိုမသုံးခြင်းသည် အင်္ဂလိပ်တွင် “please” မပြောဘဲ တစ်ခါတစ်ရံထိရောက်သလိုသာထင်နိုင်ခြင်းနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန်မဟုတ်ပါ; လူမှုရေးအရမျှော်လင့်ထားသည့်နေရာတွင် ပါ ကိုချန်ထားလျှင် အင်္ဂလိပ်၏ညီမျှကွက်လပ်ထက် တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ်ခပ်ပြတ်ပြတ်သလိုပိုထင်သည်။ ရင်းနှီးသောသူငယ်ချင်းနှင့်မိသားစုကြားတွင်ချန်ထားခြင်းကလုံးဝပုံမှန်ဖြစ်ပြီး မရိုင်းပါ — ဤလမ်းညွှန်၏ပစ္စည်းအပိုင်းများတွင်ပြန်ပေါ်လာသည့် အသုံးအနှုန်းအဆင့်ပေါ်မူတည်သောပုံစံတူဖြစ်သည်။

ပါ နှင့် ရှင်/ခင်ဗျား တို့ပေါင်းလုပ်ပုံ

မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကို ပါ တစ်လုံးတည်းကမယူဆောင်ပါ။ ပါ၊ နာမ်စားအပိုင်းမှ နာမ်စားရွေးချယ်မှု သို့မဟုတ်ရှောင်ရှားမှု၊ အမျိုးသမီးပြောသူများက ပျော့ပြောင်းtag အဖြစ်သုံးသော ရှင် ကဲ့သို့ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းများ (နာမ်စားအသုံးနှင့်ကွဲသည်) ပေါင်းစပ်သည့် စနစ်ငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ်ယဉ်ကျေးသောမြန်မာဝါကျတစ်ခုသည် အင်္ဂလိပ် “please” တစ်လုံးတည်းက လူမှုရေးအလေးချိန်တစ်ခုလုံးယူသကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ ဤနည်းလမ်းတစ်ခုထက်ပိုကိုတစ်ပြိုင်နက်ထပ်တင်လေ့ရှိသည်။

အမိန့်နှင့် တောင်းဆိုချက်များ

မတူညီသောယဉ်ကျေးမှုအဆင့်များတွင် အမိန့်နှင့်တောင်းဆိုချက်များ မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

မြန်မာအမိန့်များသည် သီးသန့်အမိန့်ကြိယာပုံစံကိုဖွဲ့သည့်ဘာသာစကားအချို့ကဲ့သို့ လုံးဝကွဲပြားသောကြိယာပုံစံသို့ပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တူညီသောကြိယာသက်သက်ပေါ်တွင်ပစ္စည်းများထည့်/ဖယ်ခြင်းဖြင့် တိုက်ရိုက်မှအလွန်ယဉ်ကျေးသို့အဆင့်လိုက်ပြောင်းသည်။ ဤသည် ဥရောပဘာသာစကားတစ်ခုက inflection ထံပေးနိုင်သည့် သဒ္ဒါအလုပ်ကို ပစ္စည်းစနစ်ကလုပ်ပေးသည့် နောက်ထပ်နေရာဖြစ်သည်။

ပျော့ပြောင်းအကြံပြုချက်အတန်းကို ထပ်ကြည့်သင့်သည်: ဤနေရာက ဦး (oun:) သည် ဤလမ်းညွှန်၏အခြားနေရာတွင်ရှင်းပြပြီးသား လူများအတွက်classifier နှင့် “U” ဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံးနှင့်မဆက်စပ်ပါ။ ဤသည် တိုက်ရိုက်အမိန့်ကို နူးညံ့သောတိုက်တွန်းချက် သို့မဟုတ်ဖိတ်ခေါ်ချက်နှင့်ပိုနီးစပ်စေသည့် ပျော့ပြောင်း/တိုက်တွန်းပစ္စည်းဟူသော တတိယ၊ သီးခြားသဒ္ဒါအသုံးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တွင် ကြိယာသက်သက်အမိန့်နောက် “go on” သို့မဟုတ် “why don't you” ထည့်ခြင်းနှင့်အကြမ်းဖျဉ်းတူသည်။

ရှင်းပြပြီးသားစနစ်များပေါ်တည်ဆောက်သည့် တောင်းဆိုချက်များ

တိုက်ရိုက်အမိန့်ဘောင်အပြင် မြန်မာပြောသူများသည် ဤလမ်းညွှန်၏အခြားနေရာတွင်ရှင်းပြသောတည်ဆောက်ပုံများမှတစ်ဆင့်တောင်းဆိုမှုကိုထပ်ပျော့စေတတ်သည်။ မေးခွန်းအပိုင်းမှ မေးခွန်းပစ္စည်းများဖြင့် တောင်းဆိုချက်ကို “...နိုင်မလား?” မေးခွန်းအဖြစ်ဘောင်ခတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် နောက်လာမည့် ကြိယာဆက်တန်းအပိုင်းမှ ခွင့်ပြုမှု/စွမ်းရည် auxiliary များကိုကပ်၍ “can you...” ပုံစံလုပ်ခြင်းသည်၊ အထူးသဖြင့် အသက်ကြီးသူ သို့မဟုတ်မရင်းနှီးသူနှင့် ပါ ဖြင့်ပျော့ထားသောတိုက်ရိုက်အမိန့်ထက်ပင် ပိုယဉ်ကျေးသည်ဟုခံစားရလေ့ရှိသည်။ ဘာသာစကားများစွာတွင်တူသည့်ပုံစံဖြစ်သော သွယ်ဝိုက်မေးခွန်းသည် ယဉ်ကျေးသောအမိန့်ထက်ပင် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်ပိုမြင့်တတ်သည်။

သင်ယူသူအဖြစ် အဆင့်ရွေးချယ်ခြင်း

လက်တွေ့ပုံသေအနေဖြင့် နိုင်ငံခြားသင်ယူသူသည် တောင်းဆိုချက်တိုင်းကို ယဉ်ကျေးသော ကြိယာ+ပါ ဘောင်ဖြင့်စတင်ပြီး၊ နာမ်စားသက်သက်အစား နာမ်စားအပိုင်းမှ အမည်+ဘွဲ့ခေါ်ပုံကိုထည့်သုံးကာ၊ ကြိယာသက်သက်မပါအမိုင်းအမိန့်ကို ရင်းနှီးသောသူငယ်ချင်း၊ မိသားစု သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုထက်မြန်နှုန်းအမှန်တကယ်အရေးကြီးသောအခြေအနေအတွက်သာထားခြင်းကအလုံခြုံဆုံးဖြစ်သည်။ ဤသည် အင်္ဂလိပ်ကအလွန်ရှင်းလင်းစွာသဒ္ဒါမပြုသည့် ယဉ်ကျေးမှုစနစ်အစစ်ရှိသောဘာသာအများစုတွင်အလုပ်ဖြစ်သည့် အလွှာလိုက်၊ ပိုတရားဝင်ဘက်သို့မှားရွေးသည့်သဘောထားတူဖြစ်သည်။

ကြိယာတန်းများ

ကြိယာဆက်တန်း မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း? Auxiliary နှင့် versatile verb များ

မြန်မာသည် အင်္ဂလိပ်က modal verb၊ adverb သို့မဟုတ်သီးခြားဝါကျတစ်ခုလုံးထံပေးမည့် အဓိပ္ပာယ်အများအပြားကို predicate တစ်ခုတည်းအတွင်း ကြိယာများကိုဆက်တန်းစီခြင်းဖြင့်တည်ဆောက်သည်: အဓိကကြိယာနောက်တွင် auxiliary သို့မဟုတ် “versatile” verb တစ်လုံး/တစ်လုံးထက်ပိုကိုတိုက်ရိုက်ထားပြီး၊ တစ်လုံးချင်းက ဦးတည်ရာ၊ အကျိုးခံစားသူအတွက်လုပ်ပေးခြင်း၊ ပြီးမြောက်မှု၊ စွမ်းရည်၊ ခွင့်ပြုမှု၊ တာဝန် သို့မဟုတ်ကြိုးစားမှုကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ရိပ်သွင်တစ်ခုထည့်သည်။ ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းကို ကြိုးတန်းတစ်ခုလုံး၏အဆုံးတွင်တစ်ကြိမ်တည်းကပ်သည်။

အသုံးများသော auxiliary များနှင့် ၎င်းတို့ထည့်သည့်အဓိပ္ပာယ်

auxiliary တစ်လုံးချင်းကို အဓိကကြိယာနောက်တွင် space သို့မဟုတ်connector မပါဘဲတိုက်ရိုက်ကပ်ပြီး၊ ကြိုးတန်းတစ်ခုလုံးက အဆုံးတွင်ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းတစ်လုံးတည်းယူသည် — အင်္ဂလိပ် infinitive များဆက်စီရာတွင် “to” ကိုပြန်ထပ်နိုင်သကဲ့သို့ ကြိုးတန်းအလယ်၌ တယ်/မယ် ကိုမပြန်ထပ်ပါ။ ကြိုးတန်းတွင် auxiliary တစ်လုံးထက်ပိုလည်းပေါင်းနိုင်သည်: သွားချင်နေတယ် (thwà-chin-nay-deh — “သွားချင်နေတယ်”) တွင် အဓိကကြိယာ သွား ပေါ်သို့ ဆန္ဒနှင့် ဆက်လက်နေမှု auxiliary နှစ်လုံးကိုထပ်တင်ထားပြီး၊ ပုံသေခန့်မှန်းနိုင်သောအစီအစဉ်တွင် တစ်လုံးချင်းကကိုယ်ပိုင်အဓိပ္ပာယ်ရိပ်သွင်ထည့်သည်။

ရ: တကယ်အသုံးအများသော auxiliary

ရ သည် အထူးကျယ်ပြန့်သောတာဝန်ကိုဖုံးလွှမ်းသောကြောင့် သီးခြားမှတ်သားသင့်သည်: အကြောင်းအရာပေါ်မူတည်၍ ကြိယာ+ရ သည် “X လုပ်ခွင့်ရသည်” (ခွင့်ပြုမှု/အခွင့်အရေး)၊ “X လုပ်နိုင်အောင်မြင်သည်” (ရလဒ်အောင်မြင်မှု) သို့မဟုတ် irrealis မှတ်သားချက်နှင့် ရမယ် အဖြစ်ပေါင်းလျှင် “X လုပ်ရမည်” (တာဝန်) ဟုဆိုလိုနိုင်သည်။ ဆက်စပ်သော်လည်းကွဲပြားသောဤအဓိပ္ပာယ်သုံးမျိုးသည် auxiliary တစ်လုံးတည်းကိုမျှဝေပြီး၊ အကြောင်းအရာနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ပစ္စည်းများကဖြေရှင်းပေးသည်။ ဤသည် အင်္ဂလိပ် “have to” နှင့် “get to” တို့က ခွင့်ပြုမှု/တာဝန်အနီးတွင်ရှိသော်လည်း အပြန်အလှန်မလဲနိုင်ပုံနှင့်တူသည်။

“versatile verb” ဟူသောအမည်က ပိုတိကျရခြင်း

မြန်မာကိုလေ့လာသောဘာသာဗေဒပညာရှင်များက “auxiliary verb” ထက် “versatile verb” ဟူသောစကားကိုပိုရွေးလေ့ရှိသည်။ ပေး၊ ကြည့်၊ နေ တို့ကရှင်းလင်းစွာပြသသကဲ့သို့ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းသည်ကိုယ်တိုင်လည်း ပုံမှန်၊ လွတ်လပ်သောအဓိကကြိယာဖြစ်သည် — ပေး သက်သက်က “give”၊ ကြည့် သက်သက်က “look/watch”၊ နေ သက်သက်က “stay/live” ဟုဆိုလိုသည်။ တူညီpredicate အတွင်းအခြားကြိယာတစ်လုံးနောက်တွင်တိုက်ရိုက်လိုက်လာသောနေရာကသာ ၎င်းကိုသဒ္ဒါပြုထားသည့် auxiliary အရသာရှိသည့်အဓိပ္ပာယ်သို့ပြောင်းစေသည်။ ဤသည် တကယ်အသုံးဝင်သည့်ပုံစံဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝါကျတစ်ခုတွင် “give” အဖြစ် ပေး ကိုတွေ့ပြီး အခြားဝါကျတွင် “အကျိုးအတွက်” အဖြစ်တွေ့သောအခါ ဆက်စပ်မရှိသည့်ဝေါဟာရနှစ်လုံးကိုသင်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဝါကျအတွင်းနေရာပေါ်မူတည်၍ ဆက်စပ်သောတာဝန်နှစ်ခုကိုလုပ်နေသည့် ပြောင်းလွယ်သောကြိယာတစ်လုံးကိုတွေ့နေခြင်းဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

Aspect နှင့် modality

မြန်မာဘာသာသည် aspect နှင့် modality ကို မည်သို့ဖော်ပြသနည်း?

ရှင်းပြပြီးသား realis/irrealis အခြေခံနှင့် auxiliary-verb ကြိုးတန်းများအပြင် မြန်မာတွင် aspect အတွက်အထူးသီးသန့်ပစ္စည်းအစုအသေးတစ်ခုလည်းရှိသည် — လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခု ပြီးစီးသလား၊ ဆက်လက်နေသလား၊ တစ်ခါဖူးဖြစ်သလား၊ မဖြစ်သေးသလားကိုပြသည်။ အင်္ဂလိပ်သည်များသောအားဖြင့် tense စနစ်အတွင်းပေါင်းထည့်သည့်အမျိုးအစားများကို မြန်မာက realis/irrealis မှတ်သားမှုနှင့်အမှန်တကယ်ခွဲထားသည်။

အင်္ဂလိပ်နှင့်အနီးစပ်ဆုံးဘာသာပြန်များက မြန်မာကအမှန်တကယ်ခွဲထားသောကွဲပြားမှုကိုဝါးသွားစေသောကြောင့် ဤအထဲမှအချို့ကိုသီးခြားမှတ်ချက်ပေးသင့်သည်။

ပြီ နှင့် ပြီး: စကားလုံးနှစ်လုံး၊ romanization တွင်တူသလိုဖြစ်ခြင်း

ရှုပ်ထွေးစေသည့်အချက်တစ်ခုကိုရှင်းလင်းစွာသိထားသင့်သည်: ဤနေရာရှိ ပြီးမြောက်မှု “already” ပစ္စည်း ပြီ နှင့် ကြိယာဆက်/ဝါကျချိတ်ရာတွင်သုံးသော “and then, having done X” ပစ္စည်း ပြီး (conjunctions အပိုင်းတွင်ရှင်းပြထားသည်) တို့သည် မတူသောသဒ္ဒါတာဝန်ရှိသည့် စကားလုံးနှစ်လုံးဖြစ်သည်၊ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးromanization က စာမျက်နှာပေါ်တွင်တူသလိုဖြစ်စေနိုင်သော်လည်းဖြစ်သည်။ ပြီ သည် အသစ်ဖြစ်လာသောအခြေအနေကိုမှတ်သား၍ ဝါကျကိုပိတ်သည်; ပြီး သည် ဝါကျခွဲ သို့မဟုတ်ကြိယာတစ်ခုကိုနောက်တစ်ခုနှင့်ချိတ်ပြီး အကြမ်းဖျဉ်း “X လုပ်ပြီးနောက် Y” ဟုဆိုလိုသည်။ စာလုံးပေါင်းကွာခြားမှုအသေးကိုအလွတ်ကျက်ရန်သာမဟုတ်ဘဲ တာဝန်ဖြင့်ဤနှစ်လုံးကိုခွဲသိခြင်းကသင်ယူသူအတွက် ပိုယုံကြည်စိတ်ချရသည်။

အတွေ့အကြုံ ဖူး နှင့်အငြင်း ဘူး

ထိုနည်းတူ အတွေ့အကြုံ “have ever done” ဖူး နှင့် အငြင်းအပိုင်းမှ ဝါကျအဆုံးအငြင်းပစ္စည်း ဘူး တို့သည် အသံနီးစပ်သည့်romanization ရှိသော်လည်း ဗျည်းမတူ (ဖ နှင့် ဘ) သောစကားလုံးကွဲများဖြစ်သည်။ ဤသည် script အပိုင်းမှ ya-pin/ya-yit ကဲ့သို့ပင် ရိုးရှင်းသောromanization ကပေါင်းပျောက်စေနိုင်သည့်စကားလုံးနှစ်လုံးကို စာလုံးပေါင်းကခွဲပေးသည့် နောက်ထပ်ဥပမာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်စာလုံးပေါင်းအထောက်အထားကောင်းသောနေရာတိုင်းတွင် ဤလမ်းညွှန်က romanization သက်သက်ကိုအားမထားဘဲ မြန်မာစာကိုအတူပေးထားသည်။

“ဆဲ/သေး,” “ပြီးပြီ” နှင့် “မ...သေးဘူး” ကိုဆက်စပ်မိသားစုအဖြစ်မြင်ခြင်း

အချိန်တစ်လျှောက်ဖြစ်ရပ်တစ်ခု၏အခြေအနေကိုဖော်ပြသည့် သဘာဝကျသောတိုးတက်စဉ်ဖြစ်သောကြောင့် ဤသဘောသုံးမျိုးကိုသီးခြားမဟုတ်ဘဲအတူသင်ယူသင့်သည်: “မ...သေးဘူး” (မ...သေးဘူး) သည် ပြောင်းလဲမှုမတိုင်မီအခြေအနေကိုဖော်ပြသည်၊ “ဆဲ/သေး” (ကြိယာ+နေ+ဆဲ/သေး) သည် မျှော်လင့်သလိုမပြောင်းသေးဘဲဆက်လက်နေသောအခြေအနေကိုပြသည်၊ “ပြီးပြီ” (ကြိယာ+ပြီ) သည် ပြောင်းလဲမှုတကယ်ဖြစ်သွားသည့်အချိန်ကိုမှတ်သားသည်။ ၎င်းတို့သည်တူညီသောအချိန်မျဉ်းပေါ်မှ စစ်ဆေးမှတ်သုံးခုဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုချင်းတွင်ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းရှိကာ သဒ္ဒါ၏အခြားနေရာတွင် အကောင်အထည်ဖြစ်/မဖြစ်သေးဟူသောကျယ်ပြန့်ကွဲပြားမှုကိုကိုင်တွယ်သည့် အခြေခံ realis/irrealis အတွဲမှမယူထားပါ။

ရှုပ်ထွေးသောဝါကျများ

မြန်မာသည် relative, complement, reason, conditional နှင့် time clause များကို မည်သို့တည်ဆောက်သနည်း?

ဤသည် အင်္ဂလိပ်ပြောသူများ မြန်မာတွင်အများဆုံးလမ်းပျောက်တတ်သောအပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ ဖြည်းဖြည်းဖတ်ကာပြန်လာဖတ်သင့်သည်။ အခြေခံနည်းလမ်းဖြစ်သော nominalization — ဝါကျခွဲတစ်ခုလုံးကို နာမ်ကဲ့သို့သဒ္ဒါအရလုပ်ဆောင်စေခြင်း — သည် အင်္ဂလိပ်ပြောသူအများစုအတွက်တကယ်မရင်းနှီးသော်လည်း အင်္ဂလိပ်က “-ing” နှင့် “that” clause များဖြင့်အကြမ်းဖျဉ်းတူသည့်အလုပ်လုပ်သည်။ အရေးအကြီးဆုံးဖွဲ့စည်းပုံအချက်မှာ စကားလုံးအစီအစဉ်အပိုင်းတွင်ကြိုတင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဝါကျခွဲအမျိုးအစားအားလုံးသည် ၎င်းကကပ်သည့်အစိတ်အပိုင်း၏ ရှေ့တွင် လာပြီး နောက်တွင်လုံးဝမလာခြင်းဖြစ်သည်; ၎င်းသည် dependent clause ကိုဝါကျအဆုံးတွင်ဆွဲထားလေ့ရှိသည့်အင်္ဂလိပ်အလေ့နှင့်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။

Relative clause: နာမ်ရှေ့တွင်၊ အမည်ပါ nominalizer ဖြင့်

relative clause (“ကျွန်တော်ဝယ်ခဲ့သောစာအုပ်,” “ဖုန်းခေါ်ခဲ့သောလူ”) သည် ၎င်းဖော်ပြသည့်နာမ်ရှေ့တွင်တိုက်ရိုက်ကပ်သည်။ ဝါကျခွဲ၏ပုံမှန်ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းအစား nominalizing ပစ္စည်း — ပေါ့ပေါ့ပါးပါး တဲ့ (deh) သို့မဟုတ် စာပေမြန်မာ သော (thaw) — ကိုထည့်၍တည်ဆောက်သည်။ အင်္ဂလိပ် “that” သို့မဟုတ် “who” ကဲ့သို့သီးခြားrelative pronoun မသုံးပါ။

တဲ့ သည် ပုံမှန်ပေါ့ပေါ့ပါးပါး realis ပစ္စည်း တယ် (deh) နှင့်အသံတစ်လုံးတည်းပေါ်အခြေခံထားသည်ကိုသတိပြုပါ — သီးခြားဝါကျကိုပိတ်မည့်အစား ဝါကျခွဲကို nominalize လုပ်ရန်ပြန်အသုံးပြုထားရုံဖြင့် တူညီသောဝါကျခွဲအဆုံးနေရာကိုယူသည်။ ၎င်းကိုဆက်စပ်မရှိသည့်ပစ္စည်းအသစ်ဟုမှတ်ယူမည့်အစားဤအချက်ကိုမြင်ခြင်းကတကယ်အသုံးဝင်သည်။ ဤသည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး/စာပေပစ္စည်းကွဲမှု၏နောက်ထပ်ဥပမာလည်းဖြစ်သည်: တဲ့ သည် တယ်/မယ်/ရဲ့/နဲ့ ကဲ့သို့နေ့စဉ်အသုံးအနှုန်းအဆင့်တွင်ဖြစ်ပြီး သော သည် သည်/မည်/၏/နှင့် ကဲ့သို့တရားဝင်အသုံးအနှုန်းအဆင့်တွင်ဖြစ်သည်။

Complement clause: nominalized object အဖြစ် “that” clause

complement clause — “သူသွားခဲ့သည်ကိုကျွန်တော်သိတယ်,” “ကောင်းတယ်လို့ကြားတယ်” — သည် ထည့်သွင်းဝါကျခွဲကို nominalize လုပ်ပြီး အဓိကကြိယာ၏ကံအဖြစ်ယူဆသည်။ ပုံမှန် SOV အစီအစဉ်နှင့်ကိုက်ညီစွာ အဓိကကြိယာရှေ့တွင်ထိုင်သည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးစကားတွင် ထည့်သွင်းဝါကျခွဲနောက်က complementizer ဆိုတာ (hso-da၊ အကြမ်းဖျဉ်း “...ဟုဆိုသည့်အချက်”) ဖြင့်မှတ်သားလေ့ရှိသည်: သူ လာတယ် ဆိုတာ ကြားတယ် (thu la-deh hsoda kya:-deh — he come-REALIS that hear-REALIS၊ “သူလာနေတယ်ဆိုတာကြားတယ်”)။ ဤတွင်ကြိယာအပါအဝင် ထည့်သွင်းပြောချက်တစ်ခုလုံးကိုထုပ်ပိုးပြီး “သတင်းကြားတယ်” ကဲ့သို့ရိုးရိုးနာမ်ကံရှိမည့်နေရာတိတိတွင်ထားသည်။

အကြောင်းပြ clause: “because”

အကြောင်းပြဝါကျခွဲများသည် အကြောင်းကိုရလဒ်နှင့်ချိတ်ရန် အကြောင်းဝါကျခွဲ၏ကြိယာနောက်တွင်တိုက်ရိုက်ကပ်သော လို့ (lo၊ အကြမ်းဖျဉ်း “because/so”) ကိုသုံးသည်။ အကြောင်းကိုအရင်ပြောပြီးရလဒ်ကိုနောက်တွင်ပြောသည်: မိုးရွာလို့ မသွားဘူး (moh-ywa-lo mă-thwà-bú — rain-fall-because not-go-NEG၊ “မိုးရွာလို့မသွားဘူး”) သည် အင်္ဂလိပ်ကဝါကျအဆုံးတွင်ပေါ့ပေါ့ပါးပါးထည့်နိုင်သည့် “…because it rained” မျိုးမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းဝါကျခွဲကိုအဓိကဝါကျရှေ့တွင်ဖွဲ့ထားသည်။

Conditional clause: “if”

conditional (“if”) ဝါကျခွဲများကို ဤလမ်းညွှန်၏အခြေခံသဒ္ဒါနေရာတွင်လုပ်ဆောင်ချက်ဥပမာများဖြင့်ပိုပြည့်စုံစွာရှင်းပြထားသော်လည်း၊ ဖွဲ့စည်းပုံအရအတိအကျဝါကျခွဲ-အရင်ပုံစံကိုလိုက်နာသည်: “if” ဝါကျခွဲကို ကိုယ်ပိုင်conditional ပစ္စည်းဖြင့်အပြည့်ပြောပြီးနောက်မှ ထိုအပေါ်မူတည်သည့်ရလဒ်ဝါကျခွဲကိုလာစေသည်။ မြန်မာက အင်္ဂလိပ်တွင်တစ်ခါတစ်ရံရသည့် (“I'll go, if it's sunny”) ကဲ့သို့ရလဒ်နောက်တွင်conditional ဝါကျခွဲကိုမထားပါ။

အချိန်ဝါကျခွဲ: “when,” “before,” “after”

အချိန်ဝါကျခွဲများ (“ကျွန်တော်ရောက်သောအခါ,” “သင်မထွက်ခင်,” “ကျွန်တော်တို့စားပြီးနောက်”) လည်းတူညီစွာလုပ်သည်: ၎င်း၏ကြိယာတွင်ကိုယ်ပိုင်အချိန်မှတ်သားပစ္စည်းကပ်ထားသောအချိန်ဝါကျခွဲကရှေ့လာပြီး အဓိကဝါကျခွဲကနောက်လိုက်သည်။ အချိန်ဝါကျခွဲများသည် အထက်တွင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော nominalizer တဲ့ ကို “အခါ/အချိန်” ခန့်အဓိပ္ပာယ်ရသောနာမ်နှင့်ပေါင်း၍မကြာခဏပြန်သုံးသည်: ကျွန်တော် ရောက်တဲ့အခါ (kyundaw yauk-deh-a-hka — I arrive-NOM time-at၊ “ကျွန်တော်ရောက်သောအခါ”) သည် relative clause ကဲ့သို့ “ကျွန်တော်ရောက်တယ်” ကို တဲ့ ဖြင့် nominalize လုပ်ပြီး၊ နောက်တွင် အခါ (“occasion, time”) ထည့်၍ အချိန်ဝါကျခွဲအဖြစ်ချထားကာ အဓိကဝါကျခွဲနောက်လိုက်စေသည်။ relative clause နှင့်အချိန်ဝါကျခွဲနှစ်မျိုးလုံးကို nominalizer တစ်လုံးတည်းကမောင်းနှင်သည်ကိုရှင်းလင်းစွာသတိပြုသင့်သည် — တဲ့ ကိုတစ်ခါသင်လျှင်တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုထက်ပိုတွင်အကျိုးရှိသည်။

အဘယ်ကြောင့်အခက်ဆုံးပြင်ဆင်မှုဖြစ်ပြီး မည်သို့လေ့ကျင့်မည်နည်း

ဤဝါကျခွဲအမျိုးအစားငါးမျိုးလုံးတွင်ပုံစံတူသည်: subordinate material ကိုရှေ့၊ အဓိကဝါကျခွဲကိုနောက်ဆုံးထားပြီး၊ subordinate clause ၏တာဝန်မှတ်သားပစ္စည်းကို ၎င်း၏ညာအစွန်း၊ နောက်လိုက်မည့်အရာရှေ့တွင်တိုက်ရိုက်ထားသည်။ ဤလမ်းညွှန်တွင်အခြားအရာများထက် အင်္ဂလိပ်ပြောသူများကိုပိုကြာရှည်စွာအခက်တွေ့စေသည့်အကြောင်းမှာ အင်္ဂလိပ်၏ပြောင်းလွယ်မှု — subordinate clause အများအပြားကိုအဓိကဝါကျခွဲရှေ့/နောက်နှစ်မျိုးလုံးထားနိုင်ခြင်း — ကအင်္ဂလိပ်ပြောသူကို ပုံသေအစီအစဉ်တစ်ခုသို့အတည်ပြုမခိုင်းဘဲ “အဓိကစိတ်ကူးကိုအရင်ပြော၊ ပြီးမှsubordinate clause ထည့်” ဟူသောအလိုအလျောက်အလေ့ကိုတမင်ကျော်လွှားရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးလေ့ကျင့်မှုမှာ စည်းမျဉ်းကိုအတွေးသက်သက်အဖြစ်အလွတ်ကျက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ သင်သဘာဝကျစွာနောက်မှsubordinate clause ထည့်မည့်အင်္ဂလိပ်ဝါကျများ (“I ate before I left,” “I know that he's coming”) ကိုယူပြီး subordinate clause ပြည့်စုံ၊ မှတ်သားချက်ကပ်၊ အဓိကဝါကျခွဲနောက်ဆုံးဟူသောပြောင်းပြန်ပုံစံဖြင့်တမင်ပြန်တည်ဆောက်ကာ ၎င်းပုံစံကိုသတိရှိရှိမကြိုးစားရတော့သည့်အထိလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝါကျခွဲများချိတ်ခြင်း

မြန်မာ conjunction နှင့် ဝါကျခွဲချိတ်ခြင်း မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

အထက်မှ nominalized subordinate-clause စနစ်အပြင် မြန်မာသည် “အိမ်သွားပြီးစားတယ်,” “ပင်ပန်းလို့အိပ်တယ်” ကဲ့သို့ လွတ်လပ်သောဝါကျခွဲပြည့်များကို ပိုသေးငယ်၍ရင်းနှီးသလိုခံစားရသည့် connective ပစ္စည်းနှင့်ကြိယာပုံစံအစုဖြင့်ချိတ်သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှအချို့သည် အစောပိုင်းအပိုင်းများမှ တကယ်အသစ်သောတာဝန်ဖြင့်ပြန်ပေါ်လာသည်။

ပြီး: ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်မှုများကိုချိတ်သည့် “and then”

aspect နှင့် modality အပိုင်းတွင် ပြီးမြောက်မှုပစ္စည်း ပြီ နှင့်ကွဲကြောင်းမိတ်ဆက်ခဲ့သည့် ပြီး (pyì) သည် ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်မှုနှစ်ခုကို ဝါကျတစ်ခုထဲချိတ်ရန်အဓိကနည်းဖြစ်သည်။ ပထမကြိယာအဆုံးတွင်ကပ်လျှင် အကြမ်းဖျဉ်း “X လုပ်ပြီးနောက်...” ဟုဆိုလိုပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ကဝါကျခွဲပြည့်များကြား “and” သီးခြားစကားလုံးလိုသကဲ့သို့မလိုဘဲ အဆင့်များစွာပါသောဝါကျကိုတည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထမင်းစားပြီး ကျောင်းသွားတယ် (“စားပြီးနောက် ကျောင်းသွားတယ်”) သည် connector တစ်လုံးဖြင့်လုပ်ဆောင်မှုနှစ်ခုလုံးကိုချိတ်ထားပြီး၊ ဝါကျလိုအပ်သလောက် ဆက်တိုက်အဆင့်များသို့တိုးချဲ့နိုင်သည်။ နောက်ဆုံးတစ်ခုမှလွဲ၍ အဆင့်တိုင်းကို ပြီး ဖြင့်ပိတ်ကာ နောက်ဆုံးတစ်ခုကသာ ဝါကျ၏အမှန်တကယ်နောက်ဆုံးပစ္စည်းကိုယူသည်။

အကြောင်းနှင့်ရလဒ်

အကြောင်း-ရလဒ်ဝါကျများ (“because X, Y”) သည် အထက် nominalization အပိုင်းတွင်ကြိုတင်ဖော်ပြခဲ့သည့် သီးခြားအကြောင်းဝါကျခွဲတည်ဆောက်ပုံကိုသုံးသည်။ အကြောင်းကိုမှတ်သားပြီးအရင်ပြောကာ ရလဒ်ကနောက်လိုက်သည် — မြန်မာ “because” ညီမျှစကားသည် အင်္ဂလိပ် “so” ကဲ့သို့ရလဒ်ဝါကျခွဲကိုစတင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းဝါကျခွဲကိုယ်တိုင်တွင်ကပ်သည်။

“But”: ဆန့်ကျင်ချိတ်ခြင်း

ဝါကျခွဲနှစ်ခုကြား ဆန့်ကျင်မှု (“သွားချင်တယ်၊ ဒါပေမယ့်ပင်ပန်းတယ်”) ကို ပထမဝါကျခွဲတွင်ကပ်သည့် ဆန့်ကျင်connector ဖြင့်မှတ်သားသည်။ အင်္ဂလိပ် “but” ကဲ့သို့ဝါကျခွဲနှစ်ခုကြား လွတ်လပ်သောစကားလုံးအဖြစ်မျောနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းပိုင်သည့်ဝါကျခွဲနှင့်connector ကိုချိတ်ထားသည်။

ရိုးရိုးနာမ်စကားစုများနှင့် ဝါကျခွဲပြည့်များကိုချိတ်ခြင်း

comitative အပိုင်းတွင်ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့သည့်ကွဲပြားမှုကိုပြန်မှတ်ထားသင့်သည်: နာမ်နှစ်လုံး (“ထမင်းနဲ့ဟင်း”) ကိုချိတ်ရာတွင် comitative ပစ္စည်း နဲ့/နှင့် ကိုသုံးသော်လည်း၊ ဝါကျခွဲပြည့်နှစ်ခု (“စားပြီးသွားတယ်”) ကိုချိတ်ရာတွင် ဤအပိုင်းရှိဝါကျခွဲချိတ်နည်းတစ်ခုကိုသုံးရသည်။ အင်္ဂလိပ် “and” ကဤကွဲပြားမှုကိုလုံးဝလိုက်မှတ်စရာမလိုသောကြောင့်၊ လုပ်ဆောင်မှုအပြည့်နှစ်ခုကို နဲ့ ဖြင့်ချိတ်ရန်ကြိုးစားခြင်းသည် အင်္ဂလိပ်ပြောသူအတွက်သဘာဝကျသည့်အလွန်ချဲ့သုံးမှုဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့သော်မြန်မာက “အရာများချိတ်ခြင်း” နှင့် “ဖြစ်ရပ်များချိတ်ခြင်း” ကို သီးခြားသဒ္ဒါရှိသည့် တကယ်ကွဲပြားသောတာဝန်များအဖြစ်ယူသည်။

အရာများနှိုင်းယှဉ်ခြင်း

မြန်မာ comparative နှင့် superlative များ မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

နာမဝိသေသနများသည်ကြိယာများအပိုင်းတွင်ရှင်းပြသကဲ့သို့ မြန်မာနာမဝိသေသနများသည် အခြေအနေပြကြိယာများဖြစ်သောကြောင့်၊ အင်္ဂလိပ် -er/-est သို့မဟုတ် “more/most” ကဲ့သို့ သီးခြားနှိုင်းယှဉ်စကားလုံးပုံစံကိုမသုံးဘဲ အခြေအနေပြကြိယာတွင်ကပ်သည့်ပစ္စည်းများဖြင့် ပုံမှန်ကြိယာသဒ္ဒါပေါ်တိုက်ရိုက်တည်ဆောက်သည်။

Comparative: ထက်

နှိုင်းယှဉ်ခံနာမ်နောက်တွင်ကပ်သည့် ထက် (htet) သည် အကြမ်းဖျဉ်း “...နှင့်နှိုင်းလျှင်၊ ...ထက်ပို” ဟုဆိုလိုပြီး၊ အခြေအနေပြကြိယာကနှိုင်းယှဉ်နေသည့်အရည်အသွေးကိုယူသည်။ “ခွေးထက်ပိုကြီး” ကို “ခွေး-နှိုင်းလျှင်-ကြီး” ဟုပုံစံချပြီး၊ နှိုင်းယှဉ်ခံအရာနှင့်၎င်း၏ပစ္စည်းကို အခြေအနေပြကြိယာရှေ့တွင်ထားသည်။ ဤလမ်းညွှန်တစ်လျှောက် head-final ပုံစံနှင့်ကိုက်ညီသည်။

Superlative: အ...ဆုံး

superlative သည် အခြေအနေပြကြိယာကို ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် circumfix ဆန်သောဘောင်ဖြင့်ဝန်းသည်: အ (a-) ကိုရှေ့ထည့်ပြီး ဆုံး (soun:၊ အကြမ်းဖျဉ်း “အလွန်/-est”) ကိုနောက်ကပ်သည်။ အကြီးဆုံး (a-kyi:-soun: — “အကြီးဆုံး”) ကိုအထက် comparative ဥပမာတွင်တွေ့ပြီးသား အခြေအနေပြကြိယာ ကြီး (big) ပေါ်တိုက်ရိုက်တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤသည် အငြင်းအပိုင်းမှ အငြင်းcircumfix တွင်ရင်းနှီးပြီးသား “အခြေခံစကားလုံးကိုနှစ်ဘက်မှဝန်းခြင်း” ယုတ္တိတူကို အငြင်းအတွက်မဟုတ်ဘဲ ပြင်းအားအတွက်အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။

ညီမျှမှု: “as...as”

ညီမျှသောအဆင့် (“ခွေးလောက်ကြီး”) ကိုဖော်ပြရာတွင် တူညီသော ထက် နှင့်ဆက်စပ်သည့်နှိုင်းယှဉ်ဘောင်အတွင်း ညီမျှမှုပစ္စည်းတစ်ခုထည့်သည်။ အကြမ်းဖျဉ်း “ခွေး-ညီမျှ-ကြီး” ဟုပုံစံချပြီး၊ မြန်မာနှိုင်းယှဉ်တည်ဆောက်ပုံအားလုံးမျှဝေသည့် ပုံစံတူ — နှိုင်းယှဉ်ခံအရာကိုအရင်၊ အရည်အသွေးယူသည့်အခြေအနေပြကြိယာကိုနောက်ဆုံး — ကိုထိန်းထားသည်။

ဤအရာသည် “နာမဝိသေသနများသည်ကြိယာများ” နှင့်အဘယ်ကြောင့်ဆက်စပ်သနည်း

မှတ်ထားသင့်သည့်အဓိကအချက်မှာ မြန်မာတွင်သီးခြားနာမဝိသေသနစကားလုံးအတန်းမရှိသောကြောင့် သီးခြား comparative သို့မဟုတ် superlative စကားလုံးအတန်းလည်းမရှိခြင်းဖြစ်သည် — အင်္ဂလိပ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော “good/better/best” ကဲ့သို့ သီးခြားပုံစံအလွတ်ကျက်ရန်မရှိပါ။ နှိုင်းယှဉ်မှုနှင့် superlative အဆင့်သည် ပုံမှန်အခြေအနေပြကြိယာတွင်ကပ်သည့် ပုံမှန်ပစ္စည်းများသာဖြစ်သည်။ သင်ယူသူက အခြေအနေပြကြိယာများ predicate အဖြစ်မည်သို့လုပ်ဆောင်သည်ကိုသိပြီးလျှင်၊ comparative နှင့် superlative တို့က သင်ပြီးသားသဒ္ဒါပေါ်တွင် အသစ်အမှန်တကယ်အနည်းငယ်သာထပ်ပေးသည်။

“To be” နည်းနှစ်မျိုး

မြန်မာတွင် တည်ရှိမှု၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် “to be” မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း?

အင်္ဂလိပ်သည် အရာနှစ်ခုကိုညီမျှစေခြင်း (“she is a teacher”)၊ အရာတစ်ခု၏နေရာကိုပြခြင်း (“the book is on the table”) နှင့် “have” နှင့်ပေါင်း၍ ပိုင်ဆိုင်မှုကိုပြခြင်းအပါအဝင် အလုပ်အမျိုးမျိုးအတွက် “to be” ကြိယာတစ်လုံးတည်းကိုသုံးသည်။ မြန်မာက၎င်းကို အမှန်တကယ်ကွဲပြားသောကြိယာနှစ်လုံးအဖြစ်ခွဲပြီး၊ မှားသောအလုပ်အတွက်မှားသောကြိယာကိုသုံးခြင်းသည် စတိုင်လ်အမှားမဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းစေသည့်အမှားဖြစ်သည်။

ဖြစ် — ညီမျှစေသော copula

ဖြစ် (phyit) သည် identity၊ အမျိုးအစားအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှု သို့မဟုတ်တာဝန်အရ “X is Y” ဆိုသည့်သဘောဖြင့် အရာနှစ်ခုကိုညီမျှစေသည်။ ၎င်းသည် အငြင်းအပိုင်းတွင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အငြင်းညီမျှမှုပစ္စည်း မဟုတ်ဘူး ၏နောက်ကွယ်ကြိယာဖြစ်သည်။

ရှိ — တည်ရှိမှုကြိယာ

ရှိ (shi) သည် တည်ရှိမှု၊ နေရာနှင့်ပိုင်ဆိုင်မှုသုံးခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်ဖုံးလွှမ်းသည် — “there is/exists,” “is located at,” “has” တို့သည် မြန်မာတွင်ကြိယာတစ်လုံးတည်းဖြစ်သည်။ သုံးမျိုးလုံးသည် identity သို့မဟုတ်အမျိုးအစားမဟုတ်ဘဲ အရာတစ်ခုသည်နေရာ သို့မဟုတ်လူတစ်ဦးနှင့်ဆက်စပ်၍ရှိနေခြင်းဟူသော အခြေခံစိတ်ကူးတစ်ခုကိုဖော်ပြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ရှိ သည် အငြင်းအပိုင်းတွင်ရှင်းပြထားသည့် အခြားကြိယာတိုင်းနည်းတူ circumfix ပုံစံဖြင့်အငြင်းလုပ်သည်: ပိုက်ဆံ မရှိဘူး (paik-hsan mă-shi-bú — money not-exist-NEG၊ “ပိုက်ဆံမရှိဘူး” / “ပိုက်ဆံမရှိ”) သည် “သွား” သို့မဟုတ် “စား” ကိုအငြင်းလုပ်သည့် မ-...-ဘူး ဘောင်တိတိဖြင့် ရှိ ကိုဝန်းထားသည်။ တည်ရှိမှုနှင့်ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက်သီးခြားအငြင်းပုံစံမခွဲဘဲ မြန်မာသဒ္ဒါက ကြိယာအမျိုးအစားများတစ်လျှောက်တစ်သမတ်တည်းနေပုံကိုပြသည့် နောက်ထပ်နေရာဖြစ်သည်။

နောက်ဆုံးဥပမာကိုတိုက်ရိုက်နားလည်သင့်သည်၊ အင်္ဂလိပ်ပြောသူများမှားသောမြန်မာကြိယာကိုအများဆုံးသုံးမိသည့်နေရာဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တွင် “have” သည် “there is” သို့မဟုတ် “is located at” နှင့်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင်မဆက်စပ်သည့် ကိုယ်ပိုင်သီးသန့်ကြိယာဖြစ်သောကြောင့်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကို မြန်မာကတည်ရှိမှု၏အထူးကိစ္စအဖြစ်ယူသည်ကို အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါကအချက်ပြမပေးပါ။ “အရာတစ်ခုကိုပိုင်ဆိုင်ခြင်း” သည် ထိုအရာကသင်နှင့်ဆက်စပ်၍ “တည်ရှိခြင်း” သာဖြစ်သည်ဟူသောပြန်ဘောင်ခတ်မှုကိုနားလည်သွားလျှင်၊ ရှိ ကအလုပ်သုံးမျိုးလုံးတွင်ပျံ့နှံ့သုံးခြင်းက မထင်သလိုမဖြစ်တော့ဘဲ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်သုံးမျိုးယူထားသည့်တသမတ်တည်းစိတ်ကူးတစ်ခုလိုဖြစ်လာသည်။

နည်းလမ်းနှစ်မျိုးကိုဘေးချင်းယှဉ်ခြင်း

ဖြစ် သည်နေရာ သို့မဟုတ်ပိုင်ဆိုင်မှုကိုဘယ်တော့မှမဖုံးလွှမ်းသလို၊ ရှိ သည် သန့်သန့်အမျိုးအစားညီမျှခြင်းကိုဘယ်တော့မှမဖုံးလွှမ်းပါ။ ကြိယာနှစ်လုံး၏နယ်ပယ်များမထပ်သောကြောင့် အင်္ဂလိပ် “to be” သို့မဟုတ် “have” ဝါကျတစ်ခုက အလုပ်လေးမျိုးထဲမှမည်သည့်အလုပ်လုပ်နေသည်ကိုသိပြီးလျှင် မှန်သောမြန်မာကြိယာရွေးခြင်းသည် ခန့်မှန်းဆုံးဖြတ်ရခြင်းမဟုတ်ဘဲ အလိုအလျောက်နီးပါးဖြစ်လာသည်။

ဝေါဟာရအလွှာများ

မြန်မာဝေါဟာရသည် မည်သည့်နေရာမှလာသနည်း? Pali နှင့်အင်္ဂလိပ်ငှားယူစကားလုံးများ

တရားဝင်နှင့်နည်းပညာအသုံးအနှုန်းများအတွက် Latin၊ French၊ Greek ငှားယူစကားလုံးများထူထပ်စွာဖုံးထားသည့် မူရင်း Germanic ဝေါဟာရအလွှာရှိသော အင်္ဂလိပ်ကဲ့သို့၊ မြန်မာဝေါဟာရလည်း မှတ်မိနိုင်သည့်အလွှာများဖြင့်ဖွဲ့ထားသည်။ စကားလုံးတစ်လုံးကမည်သည့်အလွှာမှဖြစ်သည်ကိုသိခြင်းက ၎င်းကိုဘယ်နေရာတွင်၊ မည်မျှတရားဝင်စွာကြားရမည်ကိုခန့်မှန်းပေးလေ့ရှိသည်။

Pali: တရားဝင်နှင့်ဘာသာရေးဝေါဟာရ၏အရင်းအမြစ်

Theravada Buddhism ၏ဘုရားဝတ်ပြုဘာသာစကား Pali သည် မြန်မာ၏တရားဝင်၊ ဘာသာရေး၊ ဥပဒေ၊ ပညာရေးနှင့် abstract ဝေါဟာရအချိုးအလွန်ကြီးကိုပေးထားသည်။ ၎င်းသည် အင်္ဂလိပ်တရားဝင်ဝေါဟာရတွင် Latin နှင့်Greek တို့၏တာဝန်နှင့်အလွန်တူသည် — မူရင်းအင်္ဂလိပ်ပြောသူတစ်ဦးသည် စကားလုံး၏ရင်းမြစ်မသိလျှင်ပင် “cardiac” သည် “heart-related” ထက်ဆေးဘက်ပိုဆန်သည်ဟုအလိုလိုခံစားတတ်သကဲ့သို့၊ မြန်မာပြောသူများလည်း Pali မှလာသောဝေါဟာရနှင့်မူရင်းမြန်မာဝေါဟာရကြားတွင်အကြမ်းဖျဉ်းတူသည့်သဘောကိုခံစားတတ်သည်။

ပညာ သည် ဤငှားယူစကားလုံးများက ဘာသာရေးအခြေအနေတွင်သာမကဘဲ ပုံမှန်ခေတ်သစ်ဝေါဟာရထဲသို့မည်မျှနက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းဝင်ရောက်ပြီးဖြစ်သည်ကိုပြသသည့်အထူးကောင်းသောဥပမာဖြစ်သည်: ပညာရေး (pyinnya-yay — education၊ စာလုံးအတိုင်း “အသိပညာရေးရာ” ခန့်) သည် ကျောင်းပညာရေးနယ်ပယ်တစ်ခုလုံးအတွက်နေ့စဉ်သုံးစကားလုံးဖြစ်ပြီး Pali မှလာသောအမြစ်နှင့် “ရေးရာ/အမှုကိစ္စ” အတွက် မူရင်းမြန်မာစကားလုံးကိုပေါင်းထားသည်။ Pali အမြစ်တစ်ခုနှင့် မူရင်းမြန်မာအမြစ်တစ်ခုပါသောဤကဲ့သို့ hybrid compound များကိုခေတ်သစ်တရားဝင်ဝေါဟာရတစ်လျှောက်အလွန်မကြာခဏတွေ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်: ခေတ်သစ်၊ နည်းပညာနှင့်စားသုံးသူဝေါဟာရ၏အရင်းအမြစ်

အင်္ဂလိပ်ငှားယူစကားလုံးများသည် British colonial period အတွင်းနှင့်နောက်ပိုင်း မြန်မာဘဝထဲဝင်လာသော နည်းပညာ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စားသုံးကုန်များအနီးတွင်စုနေပြီး၊ မကြာသေးမီက globalized consumer culture မှတစ်ဆင့်လည်းဝင်လာသည်။ ၎င်းတို့ကို မြန်မာ၏အသံလုံးဖွဲ့ပုံနှင့် စကားပြောရာတွင် tone စနစ်နှင့်ကိုက်အောင် ပြုပြင်ထားသည်။

ဘတ်စ်ကား သည် ငှားယူစကားလုံးအချို့မည်မျှလုံးဝစုပ်ယူပြီးဖြစ်သည်ကိုပြသသည့်ဥပမာသေးငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်: စာလုံးအတိုင်း “bus” နှင့် ကား (“car”၊ ၎င်းကိုယ်တိုင်အင်္ဂလိပ်ငှားယူစကားလုံး) ကိုပေါင်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် စကားလုံးတစ်လုံးလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ငှားယူမှုအလွှာနှစ်ခုကိုဆင့်ထားပြီး၊ fluent speaker များအတွက်လုံးဝမူရင်းမြန်မာစကားလုံးလိုခံစားရသည်။ နေ့စဉ်အသုံးတွင် အင်္ဂလိပ်ပြောသူတစ်ဦးက “restaurant” ကိုFrench ငှားယူစကားလုံးအဖြစ်သတိတောင်မပြုမိပုံနှင့်တူသည်။

ငှားယူစကားလုံးတစ်လုံး မြန်မာ tone ကိုမည်သို့ရသနည်း

အင်္ဂလိပ်နှင့် Pali နှစ်ခုလုံးသည် tonal မဟုတ်သောကြောင့်၊ မြန်မာထဲဝင်သောငှားယူစကားလုံးတိုင်းသည် ဘာသာစကားအတွင်းစုပ်ယူခံရခြင်း၏အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် tone အပိုင်းတွင်ဖော်ပြထားသော tone လေးမျိုးထဲမှတစ်မျိုးကိုခွဲပေးရသည် — မြန်မာအဖြစ်ပြောပြီဆိုလျှင် “tone မရှိ” ရွေးချယ်စရာမရှိပါ။ ဤခွဲပေးမှုသည် အရင်းဘာသာစကား၏stress သို့မဟုတ် pitch ကိုထိန်းရန်မဟုတ်ဘဲ အသံလုံး၏ပုံသဏ္ဌာန် (အဖွင့်ဖြင့်ဆုံးသလား၊ နှာသံဖြစ်သလား၊ stop consonant နှင့်ဆုံးသလား) ကိုအများအားဖြင့်လိုက်နာသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်ငှားယူစကားလုံးတစ်လုံး၏အဓိပ္ပာယ်ကိုယုံကြည်စွာခန့်မှန်းနိုင်ခြင်းက ၎င်း၏မှန်သောမြန်မာ tone ကိုအလိုအလျောက်မပေးပါ — မူရင်းဝေါဟာရကဲ့သို့ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းအလိုက်သင်ယူ သို့မဟုတ်ကြားယူရသေးသည်။

သင်ယူသူအတွက် ဆိုလိုသည်မှာ

ဤအလွှာနှစ်မျိုးကိုမှတ်မိခြင်းသည် သမိုင်းဆိုင်ရာစိတ်ဝင်စားမှုသာမဟုတ်ဘဲ တကယ်အသုံးဝင်သည်: မရင်းနှီးသော၊ တရားဝင်အသံရှိသည့် အသံလုံးများစွာပါစကားလုံးတစ်လုံးကို Pali မှလာသည်ဟုခန့်မှန်းသင့်ပြီး၊ ခေတ်သစ်အရာဝတ္ထုတစ်ခုကိုဖော်ပြကာ အသံထွက်လျှင်အင်္ဂလိပ်နည်းနည်းဆန်သည့် မရင်းနှီးစကားလုံးတစ်လုံးကို အင်္ဂလိပ်ငှားယူစကားလုံးဟုခန့်မှန်းသင့်သည်။ ခန့်မှန်းနှစ်မျိုးလုံးက ဝေါဟာရသင်ယူမှုမြန်စေရန်လုံလောက်အောင်မကြာခဏမှန်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အရင်းဘာသာစကားတစ်ခုချင်းစီ၏အသံများကို မြန်မာ၏ကိုယ်ပိုင်phonology ကမည်သို့ပြောင်းပစ်သည်ကိုနားကသိလာပြီးနောက်ဖြစ်သည်။

ဒေသနှင့် လူမှုရေးကွာခြားမှု

မြန်မာဘာသာသည် ဒေသနှင့် လူမှုအခြေအနေအလိုက် မည်သို့ကွဲပြားသနည်း?

ဤလမ်းညွှန်သည် သင်ယူသူအများစုတွေ့ရမည့် ဘာသာသင်ပစ္စည်းများကဲ့သို့ ပညာတတ်ရန်ကုန်စကားကိုအခြေခံသည့် Standard Burmese ကိုဗဟိုပြုထားသည်။ သို့သော် ထိုပုံစံကိုသာ “မြန်မာအစစ်” ဟုယူဆလျှင် မြန်မာပြောသူများအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ပိုကျယ်သောဘာသာစကားအခင်းအကျင်းတွင်လည်းကောင်း ရှိနေသည့်အလွန်ကွဲပြားသောအခြေအနေကို မမှန်ကန်စွာပုံဖော်မိမည်ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးစကား

နိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးမြို့နှင့် ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သောရန်ကုန်၊ အထက်မြန်မာပြည်၏သမိုင်းဝင်နန်းမြို့နှင့်အရေးကြီးယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဖြစ်သောမန္တလေး နှစ်မြို့လုံးတွင် ခွဲခြားမှတ်မိလွယ်သောစကားပြောပုံရှိသည်။ အသံထွက်၊ ဝေါဟာရရွေးချယ်မှုအချို့နှင့်ပြောနှုန်းကွဲသော်လည်း အခြေခံသဒ္ဒါကွဲခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်နှင့်ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်အသံထွက်ကွဲသလောက်နှင့်ပိုတူသည်။ ရန်ကုန်ပြောသူနှင့်မန္တလေးပြောသူသည် တစ်ဘာသာတည်းကိုပြောနေခြင်းဖြစ်ပြီး ဒေသအရအရသာရှိသောအသံထွက်နှင့်စကားရွေးချယ်မှုသာကွဲကာ အချင်းချင်းလွယ်ကူစွာနားလည်ကြသည်။

ရခိုင်

မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်ပြောသောရခိုင်စကားသည် Standard Burmese နှင့်နီးစပ်သဖြင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များစွာက သီးခြားဘာသာမဟုတ်ဘဲ မြန်မာဘာသာ၏ကွဲပြားသောဒေသစကားဟုယူဆကြသည်။ သို့သော် အသံထွက်—အသံနေဖော်ဆောင်ပုံအပါအဝင်—နှင့်ဝေါဟာရတွင် အကွာအဝေးမှာအမှန်တကယ်ကြီးမားသည်။ ပြောသူနှစ်ဦး၏အတွေ့အကြုံပေါ်မူတည်၍ အချင်းချင်းနားလည်ရန် အားစိုက်ရနိုင်သည်။ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအချို့တွင် ရခိုင်ကို dialect နှင့် language ကြားရှိအဆက်မပြတ်အကွာအဝေး၏ကိုယ်ပိုင်နေရာတစ်ခုအဖြစ်လည်းယူဆကြသဖြင့် အမည်တစ်ခုတည်းကိုနောက်ဆုံးအငြင်းမပွားနိုင်သောစကားဟုမယူသင့်ပါ။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဘာသာစကားများအကြား မြန်မာဘာသာ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာဘာသာအပြင် ဘာသာစကား ၁၀၀ ကျော်ရှိပြီး ထိုကွဲပြားမှုသည်နိုင်ငံ၏လူမျိုးစုံလင်မှုကိုပြသည်။ ရှမ်း၊ ကရင် (ကယင်)၊ ကချင်၊ ချင်း၊ မွန်နှင့်ဘာသာငယ်များစွာကို လူအများအပြားကပြောကြပြီး၊ အချို့တွင်မြန်မာစာပေနှင့်လုံးဝသီးခြားဖြစ်သောရှည်လျားသည့်စာပေအစဉ်အလာများရှိသည်။ မြန်မာဘာသာသည် အမျိုးသားတရားဝင်ဘာသာ၊ အစိုးရ၊ အမျိုးသားမီဒီယာနှင့်တရားဝင်ပညာရေးအများစု၏အဓိကဘာသာဖြစ်သည်။ သို့သော် လူဦးရေအများအတွက် မြန်မာသည် ဒုတိယဘာသာ ဖြစ်ပြီး၊ ဒေသဘာသာတစ်ခုကိုမိခင်ဘာသာအဖြစ်သင်ယူပြီးနောက် သို့မဟုတ်အတူတကွသင်ယူထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် “မိခင်ဘာသာပြောသူ၏ခံယူချက်” သည်နိုင်ငံတစ်ဝန်းတစ်ပုံစံတည်းမဟုတ်ကြောင်း သင်ယူသူသိထားသင့်သည်။ Bamar အများစုဒေသမှမြန်မာပြောသူနှင့် ကလေးဘဝနောက်ပိုင်းတွင်ကျောင်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဘာသာအဖြစ်မြန်မာကိုသင်ယူသူတို့သည် ဘာသာ၏စာပေ သို့မဟုတ်တရားဝင် register များအပေါ် သက်တောင့်သက်သာရှိပုံနှင့်အလိုလိုသိမြင်ပုံကွဲနိုင်သည်။

စာရေးစနစ်အခြေအနေသည်လည်း အလွှာလိုက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာစာသည်သမိုင်းအရ Brahmi မှဆင်းသက်သောပိုဟောင်းသည့်စာကို မွန်တို့ပြုပြင်ယူသုံးရာမှဖွံ့ဖြိုးလာပြီး၊ ရိုးရာရှမ်းစာသည်လည်းမြန်မာစာနှင့်သမိုင်းဆိုင်ရာဆက်နွယ်ကာ ရှမ်း၏မတူညီသောအသံစနစ်နှင့်ကိုက်အောင်အချိန်ကြာလာသည်နှင့်ပြုပြင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းမြန်မာနိုင်ငံ၏အခြားဘာသာများကိုသင်ယူမည့်သူအတွက် စာရေးစနစ်များသည်အကြိမ်တိုင်းအစကစရမည့်အရာမဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ်ဆက်နွယ်နေသည်ကိုတွေ့ရမည်။ သို့သော် ဘာသာစကားများကိုယ်တိုင်မှာ ဆွေမျိုးနီးစပ်မဟုတ်ပါ—ရှမ်းသည် Tai-Kadai အုပ်စုဖြစ်၍ မြန်မာ၏ Tibeto-Burman အုပ်စုနှင့်မဆက်စပ်၊ မွန်သည်လည်း Austroasiatic အုပ်စုဖြစ်၍ နှစ်ခုစလုံးနှင့်မဆက်စပ်ပါ။

သင်တကယ်တွေ့ရမည့်အရာများကို အကျဉ်းချုပ်မြေပုံ

လက်တွေ့တွင် ဆိုလိုသည်မှာ

ဤကွာခြားမှုများကစိတ်ပျက်စရာမဖြစ်သင့်ပါ။ မျှော်မှန်းချက်ကိုမှန်ကန်စွာချိန်ညှိရန်အသုံးဝင်သောနောက်ခံသာဖြစ်သည်။ သင်တန်းအများစုသင်ပေးပြီးဤလမ်းညွှန်တစ်လျှောက်သုံးထားသော Standard Burmese ကို မြန်မာပြောသည့်နေရာတိုင်းနီးပါးတွင်နားလည်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ဒေသနှင့်လူမှုရေးကွာခြားမှုသည် ဤလမ်းညွှန်ဖုံးလွှမ်းသောအခြေခံသဒ္ဒါထက် အသံထွက်၊ ဝေါဟာရရွေးချယ်မှုနှင့်တရားဝင် register နှင့်အဆင်ပြေမှုကိုအဓိကထိခိုက်သည်။ သို့သော် ထိုကွာခြားမှုရှိကြောင်းသိထားလျှင် နောက်ပိုင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ်ဦး၏မန္တလေးအသံထွက်၊ အလွန်စာပေဆန်သောတရားဝင်စာရွက်စာတမ်း၊ သို့မဟုတ် မြန်မာကိုမိခင်ဘာသာမဟုတ်ဘဲသင်ယူထားသည့်စကားပြောဖော်တို့ကိုတွေ့လျှင်မအံ့ဩတော့ပါ။

လက်တွေ့အခြေအနေများ

မြန်မာဘာသာသင်ရာတွင် သင်ယူသူများက လက်တွေ့ဘယ်အရာများကို မျှော်လင့်သင့်သနည်း?

သဒ္ဒါအပြင် နေ့စဉ်မြန်မာစာလေ့လာမှုကိုသတ်မှတ်ပေးသောလက်တွေ့အခြေအနေအနည်းငယ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ကိုအစကတည်းကအမည်တပ်သိထားလျှင် စနစ်တစ်ခုလုံး၏လိုအပ်ချက်ကို ကိုယ့်အရည်အချင်းမလုံလောက်မှုဟုမှားမယူမိပါ။

Romanization မဟုတ်ဘဲ စာလုံးဖြင့်အဘိဓာန်ရှာခြင်း

အရေးကြီးသောမြန်မာအဘိဓာန်အများစုကို romanization ၏အက္ခရာစဉ်ဖြင့်မစီဘဲ စာလုံးအပိုင်းတွင်မိတ်ဆက်ထားသောမြန်မာဗျည်းအစဉ်အလာဖြင့်စီထားသည်။ ထို့ကြောင့်အဘိဓာန်ကိုထိရောက်စွာသုံးရန် ထိုဗျည်းအစီအစဉ်ကိုမှတ်မိထားရသည်။ တရုတ်အဘိဓာန်ကိုကောင်းကောင်းသုံးရန် pinyin သာမဟုတ်ဘဲ radical များသိရသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျဘာသာပြန်ကိရိယာတွင် romanized ခန့်မှန်းချက်ကိုသာရိုက်ရှာနိုင်သူသည်အကန့်အသတ်များကိုမြန်မြန်တွေ့ရမည်။ romanization အပိုင်းတွင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ အရင်းအမြစ်အလိုက်စာလုံးဖလှယ်ပုံမတူသကဲ့သို့ မှန်ကန်သောအဘိဓာန် entry ရှာရန်လိုသည့်အသံနေနှင့်သရအလျားကွာခြားမှုများလည်း အကြမ်းဖျင်း romanization တွင်မကျန်တတ်ပါ။

အဆင့်လိုက်သင်ယူပစ္စည်း အမှန်တကယ်နည်းပါးခြင်း

ဥရောပအဓိကဘာသာများ၊ ထိုင်း သို့မဟုတ်ဗီယက်နမ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြန်မာတွင် အရွယ်ရောက်ပြီးမိခင်ဘာသာမဟုတ်သောသင်ယူသူများအတွက်ရည်ရွယ်သည့် အဆင့်ခွဲဖတ်စာ၊ အဆင့်လိုက်အသံပစ္စည်းနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသောအလယ်တန်းမှအဆင့်မြင့်ပစ္စည်းများမှာသိသိသာသာနည်းသည်။ အလွယ်တကူမတွေ့ရလျှင် ကိုယ်တိုင်ရှာမကောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ လူသိများသောစနစ်ပိုင်းကွာဟချက်ဖြစ်သည်။ Spanish သို့မဟုတ်Japanese ကဲ့သို့ဘာသာများတွင်များပြားစွာရှိသည့်အလယ်အဆင့်ပစ္စည်းသည်ဤတွင်နည်းသောကြောင့် သင်ယူသူများသည်တရားဝင်သင်တန်းကိုမလိုလားအပ်သေးခင်မှစ၍ မိခင်ဘာသာအဆင့်အကြောင်းအရာများ—social media၊ subtitle ပါဗီဒီယို၊ မိခင်ဘာသာအသံ—ဖြင့်ဖြည့်စွက်ရလေ့ရှိသည်။ ဤအချက်အတွက်ကြိုတင်စီစဉ်ပါ: ဆရာကောင်း သို့မဟုတ် tutor၊ အဘိဓာန်သုံးသည့်အလေ့အကျင့်ခိုင်မာမှုနှင့် အရင်းအမြစ်ကောင်းသည့်ဘာသာထက်စောစောပိုခက်သောမိခင်ဘာသာပစ္စည်းသို့ဝင်ရန်သည်းခံနိုင်မှုကိုမျှော်လင့်ထားပါ။

သီးခြားကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုဖြစ်သောစာရိုက်ခြင်း

စာရိုက်ခြင်းနှင့် Unicode အပိုင်းတွင်အပြည့်အစုံရှင်းထားသကဲ့သို့ keyboard ပေါ်တွင်မြန်မာစာထုတ်ရေးခြင်းသည် ဖတ်တတ်ခြင်းနှင့်မတူသောကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်ပြီး key နှင့်အက္ခရာကိုတွဲဖက်မှတ်သားရသည်။ စာရေးလေ့ကျင့်ခန်းအတွက်သာမက အဘိဓာန်ရှာခြင်း၊ အချက်အလက်ရှာခြင်းနှင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်သင်ကိရိယာအများစုသုံးခြင်းတွင်လည်းစာရိုက်ရသောကြောင့် အစောပိုင်းမှစ၍ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလေ့ကျင့်သင့်သည်။ စာရိုက်အားနည်းလျှင် လေ့လာမှုအခြားကဏ္ဍတိုင်းနီးပါးကိုမသိမသာနှေးစေသည်။

လက်တွေ့ကျသော အစောပိုင်းလေ့လာမှုစာရင်း

• အနည်းဆုံးစက်တစ်ခုတွင် Unicode မြန်မာ keyboard ကိုဖွင့်ထားပြီး အသုံးများသောအက္ခရာများကိုသတိရှိရှိရှာစရာမလိုလောက်အောင်လေ့ကျင့်ထားခြင်း။
• Romanized search ကိုအမြဲအားမကိုးဘဲ စာလုံးအစီအစဉ်ရှိအဘိဓာန်ကိုသွားလာနိုင်လောက်အောင် ရိုးရာဗျည်းအစီအစဉ်ကိုမှတ်မိထားခြင်း။
• အသံနေနှင့်ဆက်တိုက်ပြောသံလျှော့ချမှုများကိုစာသားတစ်ခုတည်းမှယုံကြည်စွာမသိနိုင်သောကြောင့် စကားလုံးသစ်နှင့်ပစ္စည်းသစ်တိုင်းအတွက် မိခင်ဘာသာအသံအရင်းအမြစ်ရှိခြင်း။
• ဖော်ပြထားသောအဆင့်ခွဲပစ္စည်းကွာဟချက်ကြောင့် အရင်းအမြစ်ကောင်းသည့်ဘာသာထက်စောစောပိုသက်တောင့်သက်သာအဆင့်ထက်မြင့်သောစာဖတ်/နားထောင်ပစ္စည်းကိုလက်ခံနိုင်ခြင်း။
• လေ့လာနေသည့်အချိန်တိုင်း “စကားပြောလား၊ စာပေလား” ဟူသောကိုယ်ပိုင်အဖြေရှင်းလင်းခြင်း၊ ထို့ကြောင့်လေ့ကျင့်ချိန်တစ်ခုထဲတွင်ပစ္စည်းအစုနှစ်ခုကိုမသိမသာမရောမိခြင်း။
• အဆင့်ခွဲသင်ပစ္စည်းနည်းသောစနစ်တွင် လူမှပြန်လည်တုံ့ပြန်မှု၏တန်ဖိုးပိုကြီးသောကြောင့် တိုတောင်းတိကျသောမေးခွန်းများမေးနိုင်သည့် မိခင်ဘာသာပြောသူ သို့မဟုတ် tutor အနည်းဆုံးတစ်ဦးရှိခြင်း။
• စာဖတ်ကျွမ်းကျင်မှု၊ အသံနေခွဲခြားကြားနိုင်မှုနှင့်ပြောရဲမှုတို့သည် တစ်ပြိုင်တည်းမဟုတ်ဘဲ အချိန်ဇယားသုံးခုတွင်ဖွံ့ဖြိုးနိုင်ပြီး ထိုမညီမျှမှုသည်ပုံမှန်ဖြစ်ကြောင်းသည်းခံခြင်း။

အသုံးချလေ့ကျင့်မှု

ပစ္စည်းများ အလိုအလျောက်ဖြစ်လာရန် မြန်မာသဒ္ဒါကို မည်သို့လေ့ကျင့်နိုင်သနည်း?

မြန်မာသဒ္ဒါကိုဘယ်လိုလေ့ကျင့်မလဲ ဟူသောမေးခွန်း၏အကောင်းဆုံးအဖြေမှာ ပစ္စည်းကိုသီးခြားဇယားတွင်သာထပ်မံလေ့ကျင့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြေအနေတစ်ခုမှတိုတောင်းပြည့်စုံသောဝါကျများတည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ worksheet တွင်မှန်ကန်သောပစ္စည်းကိုမှတ်မိခြင်းသာမဟုတ်ဘဲ တကယ့်အတွေးတစ်ခုအဆုံးသတ်ရမည့်အနည်းငယ်ဖိအားအောက်တွင်ရွေးချယ်ပြီးမှ ပစ္စည်းတစ်ခုအမှန်တကယ်စွဲမည်ဖြစ်သည်။

မိနစ် ၃၀ မြန်မာသဒ္ဒါ workshop

1. မိနစ် ၁–၅: session တစ်ခုလုံးအတွက်အာရုံစိုက်မည့်ကွာခြားမှုတစ်ခုရွေးပါ—realis/irrealis (တယ်/မယ်)၊ ကတ္တားနှင့်ကံမှတ်သားခြင်း (က/ကို) သို့မဟုတ်စကားပြောနှင့်စာပေပစ္စည်း။ စဉ်ဆက်မပြတ်သတိရရန်ထိုအတွဲကိုစာမျက်နှာထိပ်တွင်ရေးပါ။
2. မိနစ် ၆–၁၂: ရွေးချယ်ထားသောကွာခြားမှုကိုအခြေခံသည့်ရိုးရိုးအင်္ဂလိပ်ဝါကျငါးကြောင်းယူပြီး မြန်မာနှင့်ညီမျှသောဝါကျကိုကြိယာအဆုံးဖြင့် ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီထည့်ကာအစကတည်ဆောက်ပါ။ ပြီးတိုင်းအသံထွက်ပြောပါ။
3. မိနစ် ၁၃–၂၀: ဝါကျတစ်ခုစီတွင်အရာတစ်ခုကိုပြောင်းပါ—ကတ္တား၊ ကံ သို့မဟုတ်အချိန်စကားလုံးကိုပြောင်းပြီး—ဝါကျတစ်ခုလုံးကိုပြန်တည်ဆောက်ပါ။ မည်သည့်ပစ္စည်းရွှေ့ သို့မဟုတ်ပြောင်းရမည်၊ မည်သည်တည်မြဲသည်ကိုသတိထားပါ။
4. မိနစ် ၂၁–၂၆: သင့်ဝါကျသုံးကြောင်းကိုcircumfix ပုံစံဖြင့်အငြင်းလုပ်ပြီး၊ နှစ်ကြောင်းကိုဟုတ်/မဟုတ် သို့မဟုတ်wh-မေးခွန်းအဖြစ်ပြောင်းပါ။ အကြိမ်တိုင်း လား နှင့် လဲ အကြားရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိရွေးပါ။
5. မိနစ် ၂၇–၃၀: တည်ဆောက်ထားသမျှကိုနောက်တစ်ကြိမ်အသံထွက်ဖတ်ပါ။ သိသည့်နေရာတွင်အသံနေစစ်ပြီး ပစ္စည်းတိုင်းသည်ကြိယာနှင့်ဆက်နွယ်သည့်မှန်သောနေရာတွင်ရှိမရှိစစ်ပါ။

အသံနေကိုလက်တွေ့လေ့ကျင့်ခြင်း

မြန်မာအသံနေများကို ကြားနိုင်စွမ်း အမှန်တကယ်မည်သို့တိုးတက်စေမလဲ?

ဤလမ်းညွှန်၏အသံနေအပိုင်းတွင် စည်းမျဉ်းများဖတ်ခြင်းကမြေပုံကိုပေးသည်၊ သို့သော်မြေပုံသည်နယ်မြေမဟုတ်ပါ။ အသံနေသည်အခြေခံအားဖြင့်နားထောင်ကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်ပြီး ဝေါဟာရ သို့မဟုတ်သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့်မတူသောအချိန်ဇယားဖြင့်ဖွံ့ဖြိုးသည်။ စာမျက်နှာပေါ်မှစကားလုံးတစ်လုံးကိုမှန်ကန်စွာဖတ်နိုင်လာသည့်နှုန်းနောက်မှသိသိသာသာလိုက်လာတတ်သည်။

အထိရောက်ဆုံးလေ့ကျင့်မှုမှာ contrastive ဖြစ်သည်: အသံနေသာကွဲသောတကယ့်စကားလုံးအစုငယ်တစ်ခုရှာ၊ မိခင်ဘာသာအသံသွင်းမှတစ်ခုပြီးတစ်ခုနားထောင်၊ စစ်မကြည့်မီဘယ်စကားလုံးလဲဟုခွဲကြည့်ပါ။ ၎င်းကအယူအဆဖော်ပြချက်ပေါ်မဟုတ်ဘဲ တကယ့်ကွာခြားမှုကိုနားဖြင့်လေ့ကျင့်စေသည်။ “ship” နှင့် “sheep” သရကွာခြားပုံဖတ်ရုံဖြင့်မလုံလောက်ဘဲ ဘေးချင်းယှဉ်ကြားရသည်နှင့်တူသည်။ ရက်သတ္တပတ်များစွာနှေးပြီးတစ်ခါတစ်ရံစိတ်ပျက်စရာလိုခံစားရနိုင်သည်; ထိုအရှိန်သည်ပုံမှန်ဖြစ်ပြီး အသံနေကြားနားမရှိဟုမဆိုလိုပါ။

Realis သို့မဟုတ် irrealis?

တယ် နှင့် မယ် အကြား လျင်မြန်စွာမည်သို့ရွေးမလဲ?

ဝါကျအလယ်တွင်ဘယ်ဝါကျအဆုံးပစ္စည်းသုံးရမည်မသေချာလျှင် လျင်မြန်၍ယုံကြည်ရသောမေးခွန်းမှာ “ဒါကအတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်လား” မဟုတ်ဘဲ “ဒါကိုပြီးမြောက်ပြီးအမှန်တကယ်ဖြစ်သည့်အချက်အဖြစ်ဖော်ပြနေသလား၊ သို့မဟုတ်ဖွင့်ထားဆဲ၊ မပြီးသေး၊ မသတ်မှတ်ရသေးသည့်အရာအဖြစ်ဖော်ပြနေသလား” ဖြစ်သည်။ အလေ့အထအမှန်၊ ပြီးစီးသောလုပ်ဆောင်မှုနှင့်ဆက်လက်ရှိနေသောပစ္စုပ္ပန်အခြေအနေအားလုံးသည် တယ် (deh) ဘက်သို့ဆွဲသည်၊ အကြောင်းမှာသုံးခုလုံးကိုတကယ်ရှိနေသည့်အရာအဖြစ်တင်ပြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ စီမံချက်၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ ခန့်မှန်းချက် သို့မဟုတ်ယဉ်ကျေးသောကမ်းလှမ်းချက်သည် မယ် (meh) ဘက်သို့ဆွဲသည်၊ အကြောင်းမှာလေးခုလုံးမသေချာသေးသောအရာအဖြစ်တင်ပြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

အင်္ဂလိပ်အနာဂတ်ဝါကျကိုဘာသာပြန်ရင်း မယ် သို့အလိုလိုလှမ်းယူမိလျှင် အရင်ပြန်စစ်ပါ: စီစဉ်ပြီးသေချာသောနီးစပ်အနာဂတ်အဖြစ်အပျက် (“ဘတ်စ်ကားခြောက်နာရီထွက်တယ်”) သည် မြန်မာတွင် တယ် ဖြင့်လုံလောက်အောင်real လို့ဖတ်နိုင်တတ်သည်။ “ဖြစ်ပြီးသား” သည် “ယခုမတိုင်မီလား၊ နောက်လား” နှင့်မတူသောမေးခွန်းဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်tense အလေ့အထသည်ပြင်းထန်ပြီးအကြိမ်ကြိမ်ပြုပြင်ရသဖြင့် ဤကွာခြားမှုကိုအစလအနည်းငယ်အတွင်းရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိပြန်လည်လေ့လာသင့်သည်။

မည်သည့် register လဲ?

စကားပြောနှင့်စာပေပစ္စည်းများအကြား မည်သို့ရွေးမလဲ?

လျင်မြန်လက်တွေ့စည်းမျဉ်းမှာ: အသံထွက်ပြောနေပါက တယ်/မယ်၊ ရဲ့၊ နဲ့ ဟူသောစကားပြောအစုကိုမစဉ်းစားဘဲသုံးပါ—၎င်းသည်တကယ့်စကားပြောသဒ္ဒါဖြစ်ပြီး စာပေပစ္စည်းကိုစကားပြောတွင်သုံးလျှင် စကားပြောခြင်းထက်စာပေကိုအသံထွက်ရွတ်ဆိုသကဲ့သို့တင်းကျပ်နေသည်။ သတင်းစာ၊ အစိုးရအသိပေးချက်၊ စာသင်စာအုပ် သို့မဟုတ်ရိုးရာထုတ်ဝေစာအုပ်အများစုကိုဖတ်နေပါက သည်/မည်၊ ၏၊ နှင့် ဟူသောစာပေအစုကိုမျှော်လင့်ပြီး စကားပြောလေ့ကျင့်မှုမှသီးခြားစာဖတ်ကျွမ်းကျင်မှုအဖြစ်တည်ဆောက်ပါ။

အမှန်တကယ်မှားသည့်အရာမှာ ဝါကျတစ်ကြောင်းအတွင်းအစုနှစ်ခုကိုရောခြင်းဖြစ်သည်—ဥပမာ စာပေကတ္တားပစ္စည်းနှင့်စကားပြောဝါကျအဆုံးပစ္စည်းကိုတွဲခြင်း။ မိခင်ဘာသာပြောသူများသည်၎င်းကိုပုံစံရောစပ်မှုမဟုတ်ဘဲအမှားအဖြစ်ချက်ချင်းသတိပြုကြသည်။ အစောပိုင်းမသေချာလျှင် စကားပြောတွင်စကားပြောပုံစံအပြည့်၊ တရားဝင်စာရေးတွင်စာပေပုံစံအပြည့်ကိုမူလထားပါ။ ထုတ်ဝေပြီးသားစာတွင်တွေ့ရသောရောထားသည့်register များကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးမကြိုးစားမီ အသာသိမှတ်နိုင်အောင်ကြာကြာလေ့လာပါ။

ပစ္စည်းများဆင့်ခြင်း

မြန်မာပစ္စည်းအများအပြားသည် မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်ဆင့်သနည်း?

ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီနှင့်ရင်းနှီးလာလျှင် တကယ့်ဝါကျများတွင်တစ်ပြိုင်တည်းတစ်ခုထက်ပိုလိုတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည်လွတ်လပ်စွာရှုပ်ထွေးမသွားဘဲ သင်ယူနိုင်သောတစ်သမတ်တည်းအစီအစဉ်ဖြင့်ဆင့်သည်: နာမ်နောက်တွင် ၎င်း၏တာဝန်ပစ္စည်း (ကတ္တား/topic၊ ကံ၊ နေရာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု) ကိုတိုက်ရိုက်ထားသည်; auxiliary verb များကိုအဓိကကြိယာနောက်တွင် ဆန္ဒ/စွမ်းရည်/ကြိုးစားမှု၊ ထို့နောက်aspect အစီအစဉ်ဖြင့်ဆင့်သည်; ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်း ပါ ကိုကြိယာကွင်းဆက်ပြည့်ပြီးနောက်ထည့်သည်; ဝါကျအဆုံးပစ္စည်း (realis/irrealis၊ မေးခွန်း သို့မဟုတ်အငြင်း) သည်တစ်ဝါကျလုံးကိုနောက်ဆုံးပိတ်ပြီး ၎င်းနောက်တွင်မည်သည့်အရာမှမလိုက်ပါ။

အပြည့်အစုံဥပမာကအစီအစဉ်ကိုရှင်းစေသည်: ကျွန်တော့်ရဲ့ ဆရာဆီ သွားချင်ပါတယ် (kyundaw-yeh hsaya-si thwà-chin-ba-deh) တွင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်သားနာမ်စကားစု၊ ရည်မှန်းရာမှတ်သားနေရာ၊ ဆန္ဒ auxiliary၊ ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းနှင့်realis အဆုံးကိုခန့်မှန်းနိုင်သောအစဉ်အတိုင်းတစ်ကြောင်းတည်းတွင်ဆက်ထားသည်—“ဆရာ့ဆီကိုသွားချင်ပါတယ်” ဟုဆိုလိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဝါကျကိုစကားလုံးချင်းဘာသာပြန်ရန်မကြိုးစားဘဲ ဤအစဉ်ဖြင့်တစ်ပိုင်းချင်းတည်ဆောက်ခြင်းက ပစ္စည်းများစွာပါတဲ့ဝါကျကိုစီမံနိုင်သလိုဖြစ်စေသည်။

ဝါကျကိုအလိုအလျောက်မဟုတ်ဘဲရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိတည်ဆောက်နေသေးချိန်တွင် ဤနေရာခြောက်ခုပါအရိုးအုတ်မြစ်ကိုစစ်ဆေးစာရင်းအဖြစ်သုံးပါ။ တည်ဆောက်ထားသောဝါကျတစ်ခုသည်ဤအစဉ်အတိုင်းနေရာများတွင်သန့်သန့်ရှင်းရှင်းမဝင်လျှင် အရိုးအုတ်မြစ်တွင်ခြွင်းချက်ရှိသည်ထက် တစ်စုံတစ်ရာကိုနေရာမှားထားခြင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။

လေ့ကျင့်ခန်းများ

မြန်မာသဒ္ဒါလေ့ကျင့်မှု: ရွေးပြီးအကြောင်းပြပါ

1. ဝါကျပြီးရန် မှန်သောစကားပြောrealis ပစ္စည်းထည့်ပါ: “[I] eat rice” — ထမင်း စား___။
2. ဤဝါကျကို circumfix ဖြင့်အငြင်းလုပ်ပါ: သွားတယ်။
3. တိရစ္ဆာန်ရေတွက်ရန် classifier ဖြည့်ပါ: ခွေး နှစ်___ (“two dogs”)။
4. ဤအဆိုကိုဟုတ်/မဟုတ်မေးခွန်းအဖြစ်ပြောင်းပါ: ကျောင်းကို သွားတယ်။
5. “I have a book” ဟူသောဝါကျပြီးရန် ဖြစ် သို့မဟုတ် ရှိ ကိုရွေးပါ: စာအုပ် ___တယ်။
6. စကားပြောပိုင်ဆိုင်မှုစကားစု ကျွန်တော့်ရဲ့ အိမ် (“my house”) ကိုစာပေ register ဖြင့်ပြန်ရေးပါ။

အဖြေနှင့်အကြောင်းပြချက်များ

1. တယ် (ထမင်း စားတယ်။). တယ် သည်စကားပြောဝါကျအဆုံးrealis ပစ္စည်းဖြစ်ပြီး အငြင်း သို့မဟုတ်မေးခွန်းမပါသောရိုးရိုးတကယ့်လုပ်ဆောင်မှုကိုဖော်ပြသဖြင့်ဤနေရာတွင်လိုသည်။
2. မသွားဘူး။ အငြင်းကကြိယာကိုcircumfix ဖြင့်ဝန်းသည်: ကြိယာရှေ့တွင် မ- prefix နှင့်အဆုံးတွင် တယ် ကိုအစားထိုးသော ဘူး—အငြင်းအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုကိုအမြဲအတူတွေ့ရပြီး သီးခြားမတွေ့ပါ။
3. ကောင် (ခွေး နှစ်ကောင်). ကောင် သည်တိရစ္ဆာန်classifier ဖြစ်ပြီး နာမ်–ကိန်း–classifier အစီအစဉ်ကိုလိုက်ရသည်။ classifier သည်ကိန်းနောက်တွင်တိုက်ရိုက်လာပြီးနာမ်ရှေ့မလာပါ။
4. ကျောင်းကို သွားလား။ ဟုတ်/မဟုတ်မေးခွန်းသည်တူညီသောဝါကျအဆုံးနေရာတွင်realis ပစ္စည်း တယ် ကိုမေးခွန်းပစ္စည်း လား ဖြင့်လဲသည်။ wh-မေးခွန်းဆိုလျှင် မေးခွန်းစကားလုံးနှင့်တွဲသော လဲ ကိုလိုမည်။
5. ရှိ (စာအုပ် ရှိတယ်။). ရှိ သည်တည်ရှိမှု၊ နေရာနှင့်ပိုင်ဆိုင်မှုကိုအတူဖုံးလွှမ်းသည်။ ဖြစ် သည်အရာနှစ်ခုကိုအမှတ်အသား သို့မဟုတ်အမျိုးအစားဖြင့်ညီမျှစေရန်သာသုံးသောကြောင့် ဤနေရာတွင်မှားမည်—“စာအုပ်ရှိခြင်း” သည်ညီမျှမှုမဟုတ်ဘဲပိုင်ဆိုင်မှုဆက်နွယ်မှုဖြစ်သည်။
6. ကျွန်တော်၏ အိမ်. စာပေ register သည်စကားပြောပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်း ရဲ့ ကို၎င်း၏စာပေအတွဲ ၏ ဖြင့်လဲပြီး အထက်diglossia ပုံစံအတိုင်းနာမ်စားနှင့်ကပ်ထားသည်။

မြန်မာသင်ယူသူမေးခွန်းများ

အစပြုသူသည် မြန်မာဘာသာတွင် အဘယ်အရာကို အရင်သင်သင့်သနည်း?

အသံစနစ်နှင့်အခြေခံစကားလုံးအစီအစဉ်ကိုတစ်ပြိုင်တည်းစပါ: အသုံးများသောတကယ့်စကားလုံးအစုငယ်တွင်အသံနေလေးမျိုးနှင့်အဆင်ပြေအောင်လုပ်ပြီး၊ စကားပြောrealis နှင့်irrealis ပစ္စည်းများကိုသုံးကာ အသုံးများသည့်ကြိယာအနည်းငယ် (သွား၊ စား၊ လာ၊ မြင်) ဖြင့်ရိုးရိုးSOV ဝါကျများကိုလေ့ကျင့်ပါ။ ရိုးရိုးဝါကျတစ်ကြောင်းတည်ဆောက်နိုင်သည်နှင့် ကတ္တား/topic၊ ကံ၊ နေရာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု ဟူသောအခြေခံပစ္စည်းအစုကိုထည့်ပါ။ အလွန်အခြေခံသာမဟုတ်သည့်အကြောင်းတစ်ခုခုပြောနိုင်စေသည်မှာထိုပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ စကားပြောအခြေခံဝါကျများအဆင်ပြေပြီးအလိုအလျောက်နီးပါးဖြစ်လာသည်အထိ စာပေ register၊ ရှည်လျားသောverb-serialization ကွင်းဆက်များနှင့်သေးငယ်သောaspect ကွာခြားမှုများကိုနောက်ထားပါ။

မြန်မာစာကို ဘယ်အချိန်တွင်ဖတ်သင်သင့်သနည်း?

တတ်နိုင်သမျှစောစော၊ အကောင်းဆုံးမှာပထမဆုံးစကားပြောသင်ခန်းစာများနှင့်အတူစပါ။ Romanization သာဖြင့်စကားပြောမြန်မာကိုအရင်သင်ပြီး နောက်မှစာလုံးထည့်ခြင်းသည်အသုံးများသောအတိုလမ်းဖြစ်သော်လည်း မရှင်းသော သို့မဟုတ်မမှတ်သားထားသောအသံနေ၊ မဝေခွဲထားသောစကားလုံးနယ်နိမိတ်ကဲ့သို့ အလေ့အထများကိုဖြစ်စေတတ်သည်။ ထိုအလေ့အထများတည်ပြီးနောက်ပြင်ရသည်မှာအစကမှန်မှန်တည်ဆောက်ရခြင်းထက်အမှန်တကယ်ပိုခက်သည်။ စာလုံးတတ်ခြင်းကအဘိဓာန်၊ ဆိုင်းဘုတ်နှင့်မိခင်ဘာသာပစ္စည်းများကိုပိုစောစောတိုက်ရိုက်ရရှိစေပြီး စောစောစလေ အကျိုးပိုပေါင်းလာသည်။

စာပေ register ကို ဘယ်အချိန်တွင်စသင်သင့်သနည်း?

စကားပြောဝါကျတိုင်းကိုသတိရှိရှိပေါင်းစပ်နေဆဲမဟုတ်လောက်အောင် စကားပြောကျွမ်းလာပြီးမှစပါ—သင်ယူသူအများစုအတွက်ပထမအပတ်အနည်းငယ်မဟုတ်ဘဲ စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့လာပြီးလအနည်းငယ်နောက်ပိုင်းဖြစ်သည်။ စာပေမြန်မာသည်ဝေါဟာရစာရင်းအပိုတစ်ခုထက်ဆက်နွယ်သောဒုတိယသဒ္ဒါတစ်ခုနှင့်ပိုတူသည်။ အစောကြီးစလျှင်အမှန်တကယ်မဆက်စပ်သည့်ပစ္စည်းများကိုဝေဝါးစေပြီး register နှစ်ခုလုံးကိုနှေးစေတတ်သည်။ စာပေ register ပစ္စည်းကိုလက်ခံဖတ်ခြင်း—ပုံစံကိုသိမှတ်သော်လည်းကိုယ်တိုင်မထုတ်လုပ်ခြင်း—ကိုတက်ကြွစွာထုတ်ပြောခြင်းထက်စောစောစနိုင်သည်။

မြန်မာသဒ္ဒါသည်နိုင်ငံ သို့မဟုတ်ဒေသအလိုက်ကွဲသလား?

ဤလမ်းညွှန်ဖုံးလွှမ်းသောအခြေခံသဒ္ဒါ—စကားလုံးအစီအစဉ်၊ ပစ္စည်းစနစ်၊ realis/irrealis ကွဲခြားမှု၊ စာပေနှင့်စကားပြော register ကြားdiglossia—သည် မြန်မာပြောသည့်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်တည်ရှိသည်။ ဒေသအလိုက်ကွဲသည်မှာ အဓိကအားဖြင့်အသံထွက်၊ ဝေါဟာရရွေးချယ်မှုအချို့နှင့်တရားဝင် register နှင့်အဆင်ပြေမှုဖြစ်သည်။ ဒေသကွာခြားမှုအပိုင်းတွင်ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ Standard Burmese ၏အသံထွက်တစ်မျိုးသာမဟုတ်ဘဲ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအချို့တွင်ကိုယ်ပိုင်ဒေသစကားဟုယူဆသောရခိုင်၏အကွာအဝေးမှာပိုကြီးသည်။ ထိုကွာခြားမှုများကြောင့် Standard Burmese ကိုသင်ယူရည်မှန်းချက်အဖြစ်မရွေးမိအောင်မဖြစ်သင့်ပါ; နေရာတိုင်းနီးပါးတွင်နားလည်ကြမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာတွင် “စနစ်တွေများလွန်းတယ်” ဟုခံစားရခြင်း ပုံမှန်လား?

ဟုတ်ပါသည်။ ထိုအမှန်ကိုပွင့်ပွင့်လင်းလင်းအမည်တပ်ခြင်းကမရှိသလိုဟန်ဆောင်ခြင်းထက်အသုံးဝင်သည်။ စာရေးစနစ်၊ အသံနေ၊ ကြိယာအဆုံးစကားလုံးအစီအစဉ်နှင့်diglossia သည်တကယ်ကွဲသောစနစ်လေးခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီအတွက်မတူညီသောလေ့ကျင့်မှုလိုသည်။ ပထမလများတွင်လေးခုလုံးကိုတစ်ပြိုင်တည်းကိုင်တွယ်နေရသလိုခံစားရခြင်းမှာ သင်ယူပုံမှားနေခြင်းမဟုတ်ဘဲမျှော်လင့်ရမည့်အတွေ့အကြုံဖြစ်သည်။ ဤလမ်းညွှန်တစ်လျှောက်ရှိအစဉ်လိုက်အကြံပြုချက်—အသံနှင့်စာလုံးကိုအရင်အတူသင်၊ ထို့နောက်အခြေခံပစ္စည်းနှင့်ရိုးရိုးဝါကျ၊ နောက်တစ်ဆင့်တွင်ပိုကျယ်သည့်ပစ္စည်းနှင့်auxiliary စာရင်း၊ စာပေမြန်မာကိုနောက်ဆုံး—သည်ပထမနေ့မှစ၍စနစ်လေးခုလုံးကိုအလေးချိန်ပြည့်မကိုင်ရအောင်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာလိုတိုက်ရိုက်တည်ဆောက်ပါ

အင်္ဂလိပ်စကားလုံးအစီအစဉ်ကို မြန်မာသို့ဘာသာပြန်နေခြင်းကို မည်သို့ရပ်နိုင်သနည်း?

အခက်အခဲအများဆုံးဖြစ်စေသောအလေ့အထမှာ ဝါကျတစ်ကြောင်းကိုစိတ်ထဲတွင်အင်္ဂလိပ်လိုအရင်တည်ဆောက်ပြီးနောက် တစ်ပိုင်းချင်းပြောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်၏ကတ္တား-ကြိယာ-ကံပုံစံနှင့်နောက်ကလိုက်သည့်subordinate clause များသည် မြန်မာ၏ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ၊ head-final ပုံစံနှင့်အဆင့်တိုင်းနီးပါးတွင်ဆန့်ကျင်နေသည်။ ဖြေရှင်းနည်းမှာအစကတည်းကနောက်ပြန်စီစဉ်ရန်လေ့ကျင့်ခြင်းဖြစ်သည်: လိုမည့်ကြိယာကိုအရင်ခွဲထုတ်၊ ထို့နောက်အပြင်ဘက်သို့တိုးစဉ်းစားပါ—ကံကဘာလဲ၊ နေရာကဘာလဲ၊ ဘယ်subordinate အချက်အလက်ကကြိယာရှေ့လာရမလဲ—ပြီးမှတကယ့်မြန်မာအစီအစဉ်ဖြင့်ကြိယာကိုအဆုံးတွင်ထားကာတည်ဆောက်ပါ။

အသုံးဝင်သောလေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုမှာ သင်မကြာခဏသုံးသောအင်္ဂလိပ်ဝါကျအနည်းငယ်ယူပြီး ၎င်းတို့၏မြန်မာကြိယာကိုအရင်တစ်လုံးတည်းရေး၊ ထို့နောက်ထိုကြိယာမှဘယ်ဘက်သို့တစ်ပိုင်းချင်းကျန်ဝါကျကိုတည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ modifier နှင့်subordinate clause တိုင်းသည်၎င်းပြင်ဆင်သည့်အရာရှေ့သို့ရောက်မရောက်စစ်ပါ။ တိုတောင်းသောမိခင်ဘာသာအသံကို shadowing လုပ်ခြင်း—မြန်မာဝါကျတစ်ကြောင်းလုံးနားထောင်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မှစိတ်ထဲပြန်မတည်ဆောက်ဘဲ စကားလုံးအစီအစဉ်ကိုလိုက်ကာချက်ချင်းပြန်ပြောခြင်း—သည်အလားတူအလိုအလျောက်သိမြင်မှုကိုနားမှတစ်ဆင့်လေ့ကျင့်ပေးသည်။ နည်းနှစ်ခုကိုရက်အနည်းငယ်မဟုတ်ဘဲရက်သတ္တပတ်များစွာစဉ်ဆက်မပြတ်တွဲသုံးခြင်းကအခြေခံအလေ့အထကိုအမှန်တကယ်ပြန်လေ့ကျင့်ပေးသည်။